Η πρωτοβουλία «Μήλος: Φωτίζοντας την Ιστορία, Διαφυλάσσοντας την Κληρονομιά» δημιουργήθηκε με στόχο να αναδείξει τη μοναδική πολιτιστική και μεταλλευτική κληρονομιά της Μήλου, συνδέοντας την ιστορία του νησιού με τη σύγχρονη κοινωνία μέσα από δράσεις πολιτιστικής επικοινωνίας, εκπαίδευσης και βιωματικής εμπειρίας. Βασική επιδίωξη της πρωτοβουλίας ήταν η μετατροπή της πολιτιστικής κληρονομιάς από ένα στατικό στοιχείο του παρελθόντος σε μια ζωντανή εμπειρία γνώσης, συμμετοχής και κοινωνικής ευαισθητοποίησης για κατοίκους και επισκέπτες.
Κεντρικό σημείο της δράσης αποτέλεσε η αναβάθμιση του φωτισμού στις Κατακόμβες της Μήλου, έναν χώρο ιδιαίτερης ιστορικής και πολιτιστικής σημασίας. Η παρέμβαση πραγματοποιήθηκε με πλήρη σεβασμό στον χαρακτήρα και την αυθεντικότητα του μνημείου και περιλάμβανε την εγκατάσταση 80 λαμπτήρων LED, την αναβάθμιση της ηλεκτρολογικής υποδομής, την εγκατάσταση νέων πινάκων και φωτιστικών ασφαλείας, καθώς και τη βελτίωση των συνθηκών ασφαλείας και λειτουργίας του χώρου. Μέσα από τη νέα εμπειρία φωτισμού, οι επισκέπτες έχουν πλέον τη δυνατότητα να γνωρίσουν τον αρχαιολογικό χώρο με έναν πιο σύγχρονο, ασφαλή και βιωματικό τρόπο, ενισχύοντας τη σύνδεσή τους με την ιστορία και την πολιτιστική αξία των Κατακομβών.
Παράλληλα, το Μεταλλευτικό Μουσείο Μήλου, 28 χρόνια τώρα, αποτελεί βασικό πυλώνα εκπαίδευσης, πολιτιστικής δραστηριότητας και εξωστρέφειας. Το Μουσείο, το οποίο λειτουργεί διαχρονικά με την υποστήριξη της IMERYS Βιομηχανικά Ορυκτά Ελλάς Α.Ε. χωρίς κρατική επιχορήγηση, δεν αποτελεί «ένα απλό θεματικό μουσείο», αλλά έναν ζωντανό χώρο καταγραφής, ανάδειξης και σύνδεσης της μεταλλευτικής δραστηριότητας με την ιστορία και την ταυτότητα της Μήλου. Μέσα από τη στενή σχέση που έχει καλλιεργήσει με τον εκπαιδευτικό χώρο, έχει υλοποιήσει σειρά εκπαιδευτικών προγραμμάτων και βιωματικών δράσεων που προσφέρουν πολύπλευρη εκπαίδευση και ψυχαγωγία σε παιδιά, νέους, οικογένειες και ενήλικες.
Το 2023 και το 2024 υλοποιήθηκαν δεκάδες εκπαιδευτικές και πολιτιστικές δράσεις που έφεραν σε επαφή μαθητές, φοιτητές και επισκέπτες με το πλούσιο μεταλλευτικό παρελθόν και παρόν του νησιού. Μεταξύ άλλων, πραγματοποιήθηκαν εκπαιδευτικά προγράμματα όπως «Ο Οψιδιανός της Μήλου: Στα ίχνη της προϊστορίας», δράσεις μεταφύτευσης τοπικών και ενδημικών φυτών, αλλά και παρουσιάσεις σχετικά με τα ορυκτά της Μήλου και τις χρήσεις τους από την προϊστορία έως σήμερα. Παράλληλα, η «Μουσειοσκευή» του Μουσείου ταξίδεψε εκτός Μήλου, φέρνοντας περισσότερους από 400 μαθητές της Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης σε επαφή με τη μεταλλευτική ιστορία του νησιού και το σύγχρονο μεταλλευτικό επάγγελμα.
Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στη συμμετοχή της νέας γενιάς, καθώς μόνο μέσα στο 2024 συμμετείχαν περίπου 150 μαθητές των Νηπιαγωγείων και Δημοτικών Σχολείων της Μήλου σε εκπαιδευτικά προγράμματα και περιβαλλοντικές δράσεις, ενώ το 2023 περισσότεροι από 250 νεαροί επισκέπτες συμμετείχαν σε βιωματικές δραστηριότητες σχετικές με τα τοπικά ενδημικά φυτά και τις χρήσεις των ορυκτών στην καθημερινή ζωή. Μέσα από διαδραστικά παιχνίδια, μουσειοπαιδαγωγικά δρώμενα και οπτικοακουστικά μέσα, το μουσείο προσφέρει μια μοναδική ψυχαγωγική δραστηριότητα που οδηγεί στη γνώση, ενισχύοντας τη βιωματική επαφή των παιδιών με την πολιτιστική και γεωλογική ταυτότητα της Μήλου. Επιπλέον, το Μουσείο φιλοξένησε φοιτητές του ΕΚΠΑ και του ΕΜΠ, ενισχύοντας τη σύνδεση της ακαδημαϊκής κοινότητας με την ιστορία, τη γεωλογία και τη μεταλλευτική κληρονομιά του νησιού.
Σημαντικό στοιχείο της πολιτιστικής εξωστρέφειας του Μουσείου αποτελεί και η φωτογραφική έκθεση “Διάλογος με την Αφροδίτη”, ένα συμμετοχικό project τέχνης της Μάντης Λυκερίδου που υλοποιήθηκε με τη συμμετοχή 132 μόνιμων κατοίκων της Μήλου. Τα έργα έχουν παρουσιαστεί σε πολιτιστικούς χώρους και εκθέσεις στην Ελλάδα και το εξωτερικό, μεταφέροντας τη σύνδεση του νησιού με την παγκόσμια πολιτιστική κληρονομιά. Όταν η έκθεση δεν φιλοξενείται εκτός Μήλου, εκτίθεται στο Μεταλλευτικό Μουσείο Μήλου, αποτελώντας σημείο αναφοράς για κατοίκους και επισκέπτες του νησιού. Με αφορμή την έκθεση, δημιουργήθηκε φωτογραφικό λεύκωμα, με τη χρηματοδότηση της Γενικής Γραμματείας Αιγαίου και Νησιωτικής Πολιτικής, ενισχύοντας περαιτέρω τη διάδοση και τη διαχρονική καταγραφή της πολιτιστικής αξίας της Αφροδίτης της Μήλου, που αποτελεί ένα από τα πιο σημαντικά γλυπτά στην παγκόσμια ιστορία της τέχνης.
Η πρωτοβουλία συνδύασε την πολιτιστική ανάδειξη με την εκπαίδευση, τη βιωσιμότητα και τη συμμετοχή της κοινωνίας, δημιουργώντας μια ολοκληρωμένη εμπειρία πολιτιστικής επικοινωνίας με ουσιαστικό κοινωνικό αποτύπωμα. Μέσα στη διετία 2023–2024, το Μουσείο υποδέχθηκε συνολικά περισσότερους από 20.800 επισκέπτες, επιβεβαιώνοντας τον ρόλο του ως σημείο αναφοράς για την πολιτιστική και εκπαιδευτική ταυτότητα της Μήλου και ως παράδειγμα ουσιαστικής σύνδεσης πολιτισμού, εκπαίδευσης και κοινωνικής προσφοράς.
