ΚΟΙΝΩΝΙΑ

ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΠΟΛΙΤΩΝ: 270 ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ


ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: Ανάπτυξη Δράσεων με στόχο την Βελτίωση Ποιότητας Ζωής των Πολιτών

Πρωτοβουλία

Pesto...και έγινε!: Θεραπευτική κηπουρική για άτομα με αυτισμό

Pesto...και έγινε!: Θεραπευτική κηπουρική για άτομα με αυτισμό
ΥΠΟΒΛΗΘΗΚΕ ΑΠΟ:

Κέντρο Παιδιού και Εφήβου

Το Κέντρο Παιδιού και Εφήβου είναι η μεγαλύτερη μη κερδοσκοπική εταιρεία στην Ελλάδα που έχει την έδρα στην επαρχία και μάλιστα στο ακριτικό νησί της Χίου και ένας από τους δυναμικότερους οργανισμούς στον τομέα της ψυχικής υγείας στη χώρα. Στα 26 χρόνια λειτουργίας του (έτος ίδρυσης 1996) έχει καταφέρει να υποστηρίξει 9.364 παιδιά, εφήβους, ενήλικες με αναπτυξιακές, συναισθηματικές και ψυχιατρικές δυσκολίες και  τις οικογένειές τους. Το όραμα για ένα κόσμο που μιλά για την ψυχική υγεία με άνεση και αναγνωρίζει, κατανοεί και αποδέχεται τη διαφορετικότητα των ατόμων με ψυχιατρικές/ψυχολογικές/αναπτυξιακές διαταραχές, είναι η κινητήριος δύναμη του Κέντρου Παιδιού και Εφήβου.


Επικοινωνία

Στόχος δράσης

Η κηπουρική αποτελεί μέσο για μία πολυδιάστατη, εναλλακτική θεραπεία για άτομα με αυτισμό. Το περιβάλλον στο οποίο διενεργούνται τα προγράμματα κηπουρικής θεωρείται πλούσιο από φυσικά ερεθίσματα και αποτελεί ένα ευχάριστο και ασφαλές μέσο θεραπείας. Ιστορικά, τα θεραπευτικά οφέλη της ενασχόλησης με τη γη αποδιδόντουσαν σε έναν αριθμό παραγόντων όπου περιελάμβαναν τον καθαρό αέρα, τη σωματική άσκηση, τη νοηματοδοτούμενη απασχόληση και την εργασία μαζί με άλλους ανθρώπους. Οι δραστηριότητες κηπουρικής μπορούν να προσαρμοστούν και να τροποποιηθούν ανάλογα τους σκοπούς που θέτουμε και τους στόχους που θέλουμε να επιτύχουμε.

Σύμφωνα με έρευνες όταν τα παιδιά παίζουν στο φυσικό περιβάλλον βελτιώνεται η προσοχή τους και παρατηρείται μείωση στα επίπεδα στρες, γεγονός που τους επιτρέπει να συγκεντρωθούν στις καθημερινές τους δραστηριότητες με μεγαλύτερη προσοχή και ευχαρίστηση. Η συγκεκριμένη προσέγγιση δανείζεται στοιχεία από την παιδαγωγική της Montessori και δημιουργεί ένα περιβάλλον, το οποίο παρέχει τα εργαλεία και το πλαίσιο βιωματικής μάθησης, ώστε τα παιδιά να αναπτύξουν όλα το δυναμικό φάσμα των δεξιοτήτων τους. Αυτό συμβάλλει στην ολόπλευρη και αρμονική ανάπτυξη των ψυχικών και σωματικών δυνάμεων των ατόμων με αναπηρίες.

Αναλυτικότερα, η κηπουρική θεραπεία (horticultural therapy) χρησιμοποιεί τα φυτά και την κηπουρική για να προάγει την υγεία και την ευεξία των ατόμων και αποτελεί την ενασχόληση με κηπουρικές δραστηριότητες ως μέσο θεραπείας και αποκατάστασης ώστε να βελτιωθεί η φυσική, φυσιολογική, νοητική, κοινωνική και πνευματική υγεία τους. Βοηθάει στην ενδυνάμωση των μυών και βελτιώνει τον συντονισμό, την ισορροπία και την αντοχή. Τα άτομα μαθαίνουν να δουλεύουν ανεξάρτητα, να λύνουν προβλήματα και να ακολουθούν οδηγίες. Ένα πρόγραμμα κηπουρικής θεραπείας μπορεί να φανεί χρήσιμο ώστε οι συμμετέχοντες να αναπτύξουν τις ατομικές και κοινωνικές τους δεξιότητες, όπως η προσοχή, η υπευθυνότητα, η αποφασιστικότητα, η επικοινωνία, η συνεργασία και η κοινωνική αλληλεπίδραση.


Η κηπουρική θεραπεία συνεχίζει να μεγαλώνει ως κλάδος και προγράμματα της εφαρμόζονται σε πληθυσμούς με διαφορετικές ανάγκες. Σύμφωνα με έρευνες ένα περιβάλλον στο οποίο πραγματοποιούνται κηπουρικές δραστηριότητες μπορεί να ενισχύσει την διάθεση συμμετοχής των ατόμων με ΔΑΦ. Οι δραστηριότητες προσφέρουν ευκαιρίες ώστε οι συμμετέχοντες να δουλέψουν τις δεξιότητες τους στο μοίρασμα, την αναμονή, να ακολουθούν οδηγίες και να συζητάνε. Ως ενισχυτές σε αυτή την προσπάθεια μπορεί να περιλαμβάνονται τα διαφορετικά αισθητηριακά ερεθίσματα, όπως η υφή των υλικών, η μυρωδιά των φυτών, ο ήχος του νερού και τα διαφορετικά χρώματα των λουλουδιών.

Στο Κέντρο Παιδιού και Εφήβου, το πρόγραμμα κηπουρικής εμπλέκει 15-20 θεραπευόμενους με δομημένες δραστηριότητες ώστε να κοινωνικοποιηθούν, να αναπτύξουν την αυτοπεποίθηση και την αυτογνωσία τους, να ενισχύσουν τη συνεργασία τους, τη λεπτή κινητικότητα και το συντονισμό τους με την ορθή χρήση των εργαλείων και να αναπτύξουν το γνωστικό κομμάτι της κηπουρικής αναφορικά με τη καλλιέργεια και τη φροντίδα των φυτών. Επιπλέον, τους προσφέρει πολυαισθητηριακά ερεθίσματα ενώ μαθαίνουν παράλληλα να εργάζονται με ασφαλή τρόπο και να τηρούν τους κανόνες υγιεινής.

 

Κοινό στο οποίο απευθύνεται

Παιδιά, έφηβοι και νεαροί ενήλικες με διαταραχές αυτιστικού φάσματος

 

Χρονική διάρκεια

Το πρόγραμμα θεραπευτικής κηπουρικής θα ολοκληρωθεί το καλοκαίρι και θα ξεκινήσει εκ νεόυ τον Σεπτέμβριο με την έναρξη της νέας σχολικής χρονιάς.


Περιγραφή

Ξέρουμε την καλύτερη συνταγή για pesto με τρία υλικά: Aγάπη - Δημιουργικότητα - Πρώτες ύλες απο τον κήπο μας!

Παιδιά, έφηβοι και νεαροί ενήλικες με αυτισμό  (ωφελούμενοι του Κέντρου Παιδιού και Εφήβου) παρασκευάζουν τη δική τους σάλτσα πέστο με υλικά απο τον κήπο τους.  Η διαδικασία της παρασκευής σαλτσας είναι μια γιορτή με όλους τους ωφελουμενους να συμμετέχουν! Στο πρόγραμμα κηπουρικής οι ωφελούμενοι, φύτεψαν και φρόντισαν τους βασιλικούς μέχρι τη συγκομιδή τους και παρασκεύασαν τη σάλτσα.

Στους χώρους που φιλοξενούνται οι δομές μας που υποστηρίζουν άτομα με αυτισμό, στο Περιστέρι, υπάρχει ένας πανέμορφος κήπος, διαμορφωμένος κατάλληλα όπου αναπτύσουμε προγράμματα κηπουρικής. Σκοπός του προγράμματος κηπουρικής είναι να εμπλέξει παιδιά, εφήβους και νεαρούς ενήλικες με Αυτισμό σε όλες τις δραστηριότητες ανάλογα με τις δυνατότητες τους, ατομικά και σε ομάδες, όπως το σκάψιμο/σκάλισμα για τη φύτευση κάποιων αρωματικών φυτών (λεβάντα, δενδρολίβανο, αρμπαρόριζα) και κάποιων ανθεκτικών ανθοφόρων (λαντάνα, τεύκριο, διμορφοθήκη), τα κλαδέματα και το πότισμα τους, τη δημιουργία μοσχευμάτων κτλ. 


Τα άτομα με Αυτισμό μπορούν να επωφεληθούν από προγράμματα κηπουρικής καθώς το περιβάλλον στο οποίο διενεργούνται τα προγράμματα κηπουρικής θεωρείται πλούσιο από φυσικά ερεθίσματα και αποτελεί ένα ευχάριστο και ασφαλές μέσο θεραπείας. Όταν τα άτομα με Αυτισμό αφιερώνουν χρόνο στο φυσικό περιβάλλον παρατηρείται μείωση στα επίπεδα στρες, γεγονός που τους επιτρέπει να συγκεντρωθούν στις καθημερινές τους δραστηριότητες με μεγαλύτερη προσοχή και ευχαρίστηση. Βασικό στοιχείο των προγραμμάτων κηπουρικής είναι ότι παρέχει στους ωφελούμενους αίσθημα σκοπού και τη δυνατότητα να τονώσουν την αυτοπεποίθηση τους. Επιπλέον, αποτελούν ευκαιρία για κοινωνική αλληλεπίδραση με τους άλλους.


Η κηπουρική χρησιμοποιεί φυσικά υλικά, όπως το χώμα, η άμμος, το νερό, οι σπόροι, τα φυτά κ.α. ώστε να υλοποιηθούν συγκεκριμένοι στόχοι. Η ποικιλία φυσικών υλικών μπορεί να παρέχει ευκαιρίες για την ανάπτυξη καινούριων δεξιοτήτων και ευρύτερης κατανόησης τους. Συμπληρωματικά, η διαφοροποίηση μεταξύ φυσικών υλικών μπορεί να παρέχει τη δυνατότητα στο άτομο με Αυτισμό να κατανοήσει σε βάθος τις δεξιότητες που κατακτά. Προγράμματα κηπουρικής μπορούν να αποτελέσουν χρήσιμο εργαλείο για να αναπτύξουν οι ωφελούμενοι μας ατομικές και κοινωνικές δεξιότητες, όπως η προσοχή, η υπευθυνότητα, η αποφασιστικότητα και η επικοινωνία.

Δεν είναι μονο η σάλτσα pesto...

Βασικό στοιχείο της κηπουρικής θεραπείας είναι ότι παρέχει στα άτομα με αυτισμό τη δυνατότητα να τονώσουν την αυτοπεποίθηση τους και τους παρέχει ένα αίσθημα σκοπού. Επιπλέον, η ποικιλία και διαφοροποίηση των φυσικών υλικών που χρησιμοποιούνται στην κηπουρική θεραπεία, όπως το χώμα, η άμμος, το νερό, οι σπόροι και τα φυτά παρέχουν ευκαιρίες για ανάπτυξη καινούργιων δεξιοτήτων και ευρύτερης κατανόησης τους.

Συμπληρωματικά, προγράμματα κηπουρικής δημιουργούν την κατάλληλη συνθήκη για κοινωνικοποίηση. Η κοινωνική αλληλεπίδραση στη κηπουρική θεραπεία μπορεί να λειτουργήσει ως βασικό στοιχείο στην παρέμβαση που στοχεύει στη βελτίωση της κοινωνικής αυτοαποτελεσματικότητας των ατόμων με αυτισμό. Οι τεχνικές που χρησιμοποιούνται έχουν ως στόχο να τους μάθουν καινούργιες δεξιότητες, να διατηρήσουν τις ήδη υπάρχουσες και να επαναφέρουν άλλες που έχουν χαθεί.


περισσότερα...

Επίδραση στο Κοινωνικό Σύνολο

Το πρόγραμμα της θεραπευτικής κηπουρικής έχει αποδεδειγμένα θετικά αποτελέσματα στην πρόοδο των ωφελούμενών μας. Παράλληλα, τα προϊόντα που παράγουν οι ωφελούμενοί μας, τα παρασκευάζουν (π.χ. βασιλικός – σάλτσα πέστο, κτλ) και τα πουλάνε σε μικρά μπαζάρ, κατά την διάρκεια εκδηλώσεων μας. Ταυτόχρονα έχει παρατηρηθεί ότι η ενασχόληση αυτή τους μειώνει το στρες παρουσιάζοντας λιγότερες κρίσεις άγχους ή επιθετικότητας, τους τονώνει την αυτοπεποίθηση ενώ δοκιμάζουν τα προϊόντα που παράγουν και οι γονείς τους σημειώνουν ότι πλέον έχουν εντάξει στην διατροφή τους φρούτα και λαχανικά που παλαιότερα δεν δοκίμαζαν. 

Το πρόγραμμα της θεραπευτικής κηπουρικής μπορεί να αποτελέσει ένα πρότυπο στην τοπική κοινωνία αλλά και ευρύτερα, για την αξιοποίηση των κήπων της περιοχής, για έναν πιο πράσινο τρόπο ζωής και υγιεινής διατροφής αλλά και για τις ικανότητες και δεξιότητες που μπορούν να αναπτύξουν άτομα με αυτισμό με μέση και χαμηλή λειτουργικότητα, σαν τους ωφελούμενούς μας, με ελάχιστες προοπτικές επαγγελματικής αποκατάστασης, ένα ακόμα πρόβλημα που αντιμετωπίζουν οι άνθρωποι στο φάσμα. 

Παρόμοια προγράμματα κηπουρικής για άτομα με αυτισμό πραγματοποιούνται στο εξωτερικό, κυρίως σε αγγλόφωνες χώρες και έχουν εκπληκτικά αποτελέσματα (απ’ όπου προέρχεται και η επιστημονική βιβλιογραφία που έχουμε συμβουλευτεί). Ωστόσο στη χώρα μας και στις βαλκανικές χώρες είναι σπάνια και ακόμα σε αρχικό στάδιο, δίχως επιστημονικές δημοσιεύσεις και τεκμηριωμένα αποτελέσματα.



Τόπος Δράσης

Τα προγραμματα κηπουρικής υλοποιούνται στον κήπο που υπάρχει στις δομές του Κέντρου Παιδιού και Εφήβου στο Περιστέρι Αττικής.


Συνέχεια…

Συνεργασία με φορέα

Παρότι δεν υπάρχει συνεργασία με άλλον φορέα, επισημαίνεται ότι το πρόγραμμα κηπουρικής έχει σχεδιαστεί με βάση τις  συνεργασίες, τόσο με τις οικογένειες των ωφελουμένων, όσο και με τους εργαζόμενους και εθελοντές.


Συνέχεια…

Συμμετοχή εργαζομένων

Επικεφαλής του προγράμματος κηπουρικής είναι Γεωπόνος Ειδικής Αγωγής και πλαισιώνεται από 10μελή ομάδα αποτελούμενοι απο ειδικούς θεραπευτές (εργοθεραπευτές, ειδικούς παιδαγωγούς κ.α.) της διεπιστημονικής ομάδας του Κέντρου Παιδιού και Εφήβου και 5 εθελοντές.  


Συνέχεια…
Φωτογραφίες

Οφέλη για τον Οργανισμό

Ο κήπος μας έχει μετατραπεί σε ένα «εργαστήρι» κηπουρικής, όπου με τον κατάλληλο εξοπλισμό παράγει ικανοποιητικές ποσότητες φρέσκων λαχανικών και παραγωγών τους (σάλτσες, κτλ), δίχως συντηρητικά και χημικά ενισχυτικά που βλάπτουν την υγεία. 

Μέρος αυτών πωλείται σε μικρά, τοπικά μπαζάρ, ενισχύοντας την οικονομική βιωσιμότητα του Κέντρου Παιδιού και Εφήβου. Παράλληλα, συχνά Τμήματα Εταιρικής Ευθύνης Επιχειρήσεων και Εταιρειών απευθύνονται σε εμάς για να ζητήσουν μικρά εταιρικά δώρα που να έχουν κατασκευαστεί από τους ωφελούμενούς μας.

Τα κοινωνικά οφέλη, μέσα απο το πρόγραμμα κηπουρικής , είναι η αυτονόμηση των ωφελουμενων μας, όσο και η ανάπτυξη δεξιοτήτων επικοινωνίας και κοινωνικοποίησης, αλλά και η ψυχαγωγία τους μέσα από προγράμματα που έχουν νόημα για τους ίδιους.




Σύνδεση με Παγκόσμιους Στόχους







Περισσότερες Πρωτοβουλίες από τον Οργανισμό



Πείτε μας τη γνώμη σας Εκτύπωση
Η Πρωτοβουλία Sustainable Greece διοργανώνεται από το QualityNet Foundation