Για την Ψυχική Ενδυνάμωση παιδιών και εφήβων στο Βόρειο Αιγαίο
![Για την Ψυχική Ενδυνάμωση παιδιών και εφήβων στο Βόρειο Αιγαίο](/_imgfiles/practice_sustainable_1719395067_good_practice.jpg)
ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΠΟΛΙΤΩΝ: 280 ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ
Το Κέντρο Παιδιού και Εφήβου είναι η μεγαλύτερη μη κερδοσκοπική εταιρεία στην Ελλάδα που έχει την έδρα στην επαρχία και μάλιστα στο ακριτικό νησί της Χίου και ένας από τους δυναμικότερους οργανισμούς στον τομέα της ψυχικής υγείας στη χώρα. Στα 26 χρόνια λειτουργίας του (έτος ίδρυσης 1996) έχει καταφέρει να υποστηρίξει 9.364 παιδιά, εφήβους, ενήλικες με αναπτυξιακές, συναισθηματικές και ψυχιατρικές δυσκολίες και τις οικογένειές τους. Το όραμα για ένα κόσμο που μιλά για την ψυχική υγεία με άνεση και αναγνωρίζει, κατανοεί και αποδέχεται τη διαφορετικότητα των ατόμων με ψυχιατρικές/ψυχολογικές/αναπτυξιακές διαταραχές, είναι η κινητήριος δύναμη του Κέντρου Παιδιού και Εφήβου.
Ταξιδέψαμε σε Χίο, Σάμο, Λέσβο και Λήμνο και συμβάλαμε στην ψυχική ενδυνάμωση 340 παιδιών, εφήβων και γονέων, μέσα από βιωματικά εργαστήρια και δράσεις.
Το πρόγραμμα του Κέντρου Παιδιού και Εφήβου σκοπό είχε να ενισχύσει τους παράγοντες που συμβάλλουν στην ενδυνάμωση της ψυχικής ανθεκτικότητας παιδιών και εφήβων μέσα από βιωματικά εργαστήρια. Η σύνδεση με τους άλλους, η αυτοφροντίδα, η νοηματοδότηση, η επίλυση προβλημάτων, η στοχοπροσήλωση, οι δυσλειτουργικές σκέψεις, η αισιοδοξία και οι δυνάμεις από το παρελθόν είναι θέματα που δουλεύτηκαν.
Παράλληλα, το πρόγραμμα παρείχε μία συντονισμένη παρέμβαση στο περιβάλλον του παιδιού και ενδυνάμωση του διατομεακού συντονισμού (γονείς, εκπαιδευτικοί, ιατρικό προσωπικό, υπηρεσίες υγείας, κ.ά.). Σκοπός ήταν τόσο η ενημέρωση και η ευαισθητοποίηση του γενικού πληθυσμού για την ψυχική υγεία όσο και η κινητοποίηση, η εκμάθηση παραγόντων ενδυνάμωσης της ψυχικής ανθεκτικότητας των παιδιών και των νέων (ατομικοί παράγοντες, οικογενειακοί παράγοντες, παράγοντες σε σχέση με την κοινότητα).
Το πρόγραμμα ενημέρωσε και για τη σημασία της αναζήτησης βοήθειας, που είναι ζωτικής σημασίας για την οικοδόμηση της ανθεκτικότητας, όπου ένας επαγγελματίας ψυχικής υγείας μπορεί να υποδείξει τους κατάλληλους τρόπους και στρατηγικές ανάπτυξης της ανθεκτικότητας.
Το πρόγραμμα υλοποιήθηκε με την υποστήριξη του Ιδρύματος Μποδοσάκη στο πλαίσιο του Προγράμματος Θεματικών Δωρεών.
Οι κάτοικοι των απομακρυσμένων νησιών νιώθουν και βιώνουν αποκλεισμό από υπηρεσίες ψυχικής υγείας ή ψυχικής ενδυνάμωσης. Οι παρεχόμενες, δημόσιες ή ιδιωτικές υπηρεσίες ψυχικής υγείας, στο Βόρειο Αιγαίο, διαφέρουν σημαντικά από νησί σε νησί, ενώ οι παρεχόμενοι τρόποι μετακίνησης μεταξύ των νησιών, όσο και εντός των νησιών (έλλειψη τακτικών συγκοινωνιών απομακρυσμένων χωριών, ακτοπλοϊκές συνδέσεις που διακόπτονται συχνά τους χειμερινούς μήνες λόγω δυσμενών καιρικών συνθηκών κ.ά.), καθιστούν την πρόσβαση στις υπηρεσίες δυσμενή, ιδιαιτέρως κουραστική ή και αδύνατη, με αποτέλεσμα σταδιακά η οποιαδήποτε κάλυψη των αναγκών να διακόπτεται ή να γίνεται αποσπασματικά.
Το πρόγραμμα «Ψυχική Ενδυνάμωση Παιδιών και Εφήβων που κατοικούν σε απομακρυσμένα νησιά του Βορείου Αιγαίου» διήρκησε 8 μήνες (1/9/2023 – 31/5/2024) και αφορούσε σε παρεμβάσεις για την ψυχική ενδυνάμωση παιδιών, εφήβων και των γονέων τους στα νησιά της Χίου, Σάμου, Λέσβου και Λήμνου και σε υπηρεσίες και φορείς των ανωτέρω νησιών που εξυπηρετούν και παιδιά από τα γύρω νησιά (Οινούσσες, Ψαρά, Ικαρία, Φούρνους, Θύμαινα και το νησί του Αγίου Ευστρατίου) αλλά και πανελληνίως.
Πραγματοποιήθηκαν 3 ταξίδια κλιμακίου επαγγελματιών ψυχικής υγείας όπου για 5 ημέρες, σε κάθε νησί, πραγματοποιήθηκαν βιωματικά εργαστήρια και δράσεις σε παιδιά, εφήβους και γονείς και συναντήσεις με φορείς της τοπικής κοινότητας. Το πρόγραμμα πραγματοποιήθηκε και στη Χίο όπου εδρεύει το Κέντρο Παιδιού και Εφήβου.
Συνολική διάρκεια προγράμματος 9 μήνες: 1/9/2023 – 31/5/2024.
Η Ομάδα υλοποίησης του προγράμματος πραγματοποίησε συναντήσεις με φορείς (τοπική αυτοδιοίκηση, συλλόγους εκπαιδευτικών, συλλόγους γονέων, ιατρικούς συλλόγους κ.ά) στα πλαίσια ενίσχυσης της συνεργασίας και της διασύνδεσης με γνώμονα την ευημερία (ειδικά την προστασία των δικαιωμάτων των παιδιών και των εφήβων), την ενημέρωση και την ευαισθητοποίηση σε θέματα της ψυχικής υγείας και της ψυχικής ενδυνάμωσης παιδιών και εφήβων.
Οι συναντήσεις έγιναν στα κεντρικά νησιά του Βορείου Αιγαίου, Χίο, Σάμο, Λέσβο και Λήμνο, που εκπροσωπούν και εξυπηρετούν και τα μικρότερα νησιά Οινούσσες, Ψαρά, Ικαρία, Φούρνους, Θύμαινα και στο νησί του Αγίου Ευσταθίου.
Το πρόγραμμα περιλάμβανε τις παρακάτω δράσεις:
1. Επισκέψεις / Διασύνδεση με τοπικούς δημόσιους και ιδιωτικούς φορείς στα πλαίσια πρόληψης & ευαισθητοποίησης.
2. Κύκλος 5 Workshops για παιδιά & εφήβους
• Διεύρυνση και Καλλιέργεια της ενσυναίσθησης, βασική πηγή της ψυχικής ανθεκτικότητας, μέσα από τα παραμύθια.
• Ενδυνάμωση της ψυχικής ανθεκτικότητας του μαθητικού πληθυσμού με ή χωρίς ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες μέσω της διδακτικής μέσα από την εικόνα & την τεχνολογία.
• Διαχείριση συγκρούσεων.
• Ψυχοεκπαίδευση για το Άγχος / Τεχνικές Διαχείρισης.
• Επαγγελματικός Προσανατολισμός - Συμβουλευτική Σταδιοδρομίας & Προσωπική Εξέλιξη.
3. Βιωματικό Εργαστήριο για γονείς
4. Ομάδες Γονέων – Παιδιών / Debate
5. Συναντήσεις Γονέων με ειδικούς για Συμβουλευτικές Κατευθύνσεις
6. Πλήρη Εξατομικευμένα προγράμματα Επαγγελματικού Προσανατολισμού, Συμβουλευτικής Σταδιοδρομίας & Προσωπική Ανάπτυξη
7. 6 αρχεία ήχου τύπου Podcasts
8. Εγχειρίδιο Ψυχικής Ενδυνάμωσης για παιδιά & εφήβους
Οι δράσεις του προγράμματος εμπεριείχαν το στοιχείο της καινοτομίας και πρωτοπορίας, καθώς το πρόγραμμα συνεχίζει να προσφέρει οφέλη και μετά τη λήξη του και μπορεί να αποτελέσει καλή πρακτική διεθνώς για νησιωτικές χώρες και περιφέρειες.
Η ενδυνάμωση των παιδιών και εφήβων που συμμετείχαν στο πρόγραμμα, σε σχέση με την ψυχική ανθεκτικότητα τα βοηθάει όχι μόνο να είναι πιο δυνατά και να πετύχουν μια πιο αισιόδοξη ματιά για τη ζωή αλλά και να σταθούν και να λειτουργήσουν σαν πρότυπο σε συνομηλίκους τους. Θα γίνουν πρεσβευτές της αξίας της ζωής και πιο ευαισθητοποιημένοι και υπεύθυνοι, αυριανοί πολίτες για την τοπική τους κοινωνία και τα δικά τους παιδιά.
Η διατομεακή ενδυνάμωση της τοπικής κοινωνίας σε σχέση με τη ψυχική ανθεκτικότητα συμβάλει ώστε η κοινότητα να είναι πιο ενεργή για πρωτοβουλίες σε σχέση με την ψυχική υγεία των παιδιών της αλλά και συνολικά των μελών της.
Τα αποτελέσματα του προγράμματος υποβλήθηκαν ως Υπόμνημα στη Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου και τους ΟΤΑ των νησιών και τα Υπουργεία Υγείας, Παιδείας και Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας. Το Υπόμνημα περιγράφει τις ανάγκες των νησιών του Βορείου Αιγαίου για τον τομέα της Ψυχικής Υγείας, με στόχο την εύρεση χρηματοδότησης κάλυψης μελλοντικών δράσεων, για την υποστήριξη της ψυχικής υγείας των κατοίκων των νησιών.
Επίσης, η δημιουργία 6 ηχητικών επεισοδίων που προστέθηκαν στην «ψηφιακή βιβλιοθήκη» του Κέντρου Παιδιού και Εφήβου (kpechios.org), έχει στόχο να προσφέρει έμπνευση, προσωπική ανάπτυξη και ψυχική ενδυνάμωση.
Το πρόγραμμα και τα αποτελέσματά του όπως και ενημερωτικό υλικό κοινοποιήθηκε σε 4819 σχολεία της χώρας.
Οι παρεμβάσεις μας αφορούσαν 340 παιδιά/έφηβους και γονείς από τα νησιά της Χίου, Σάμου, Λέσβου και Λήμνου που έλαβαν μέρος σε δράσεις ενδυνάμωσης ψυχικής ανθεκτικότητας του προγράμματος.
Σε δια ζώσης δράσεις ενημέρωσης, ευαισθητοποίησης συμμετείχαν 119 γονείς από τα νησιά της Χίου, Σάμου, Λέσβου και Λήμνου ώστε να καλλιεργήσουν ένα κλίμα και μία στάση που θα ευνοεί την ψυχική ανθεκτικότητα των παιδιών τους μέσα στην οικογένειά τους.
4.819 σχολεία και 5.337 τουλάχιστον συμπολίτες έλαβαν υλικό ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης για την καλλιέργεια της ψυχικής ενδυνάμωσης παιδιών και εφήβων
Τόπος δράσεων και ημερομηνίες :
Χίος 17 – 30/11/2023
Λήμνος 7 – 11/12/2023
Σάμος 1 – 5/2/2024
Λέσβος 29/2 – 3/3/2024
Τουλάχιστον 50 φορείς από όλη την Ελλάδα ενημερώθηκαν και ευαισθητοποιήθηκαν για το θέμα της ψυχικής ανθεκτικότητας στα παιδιά και τους έφηβους, εκ των οποίων οι 4416 πρόκειται για φορείς που εκπροσωπούν τα νησιά της Χίου, Λέσβου, Σάμου, Λήμνου, Οινουσσών, Ψαρών, Ικαρίας, Φούρνων, Θύμαινας και στο νησί του Αγίου Ευστρατίου και είχαν δια ζώσης ενημέρωση.
Η Ομάδα υλοποίησης του προγράμματος αποτελούνταν από 7 επαγγελματίες (3 ψυχολόγους, 2 ειδικούς παιδαγωγούς, 1 διοικητικό υπάλληλο, 1 υπεύθυνο επικοινωνίας)
Τα οφέλη για το Κέντρο Παιδιού και Εφήβου από την υλοποίηση του προγράμματος είναι ότι ανοίχθηκαν περαιτέρω δίαυλοι επικοινωνίας με παιδιά, εφήβους και τις οικογένειές τους, με φορείς και ειδικούς διαφορετικών ειδικοτήτων του δημόσιου και του ιδιωτικού τομέα, όχι μόνο από το νησί της Χίου, αλλά και από τα υπόλοιπα νησιά . Εμπλουτίστηκε η γνώση και η εμπειρία του οργανισμού, ανέπτυξε σταθερές συνεργασίες και κατόρθωσε να συζητήσει ανοικτά τις ανάγκες και να δημιουργήσει μεθόδους προσέγγισης.