ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

Η σημαντικότερη επιτυχία της πρωτοβουλίας είναι ότι η ιδέα ενός κτιρίου με εξαιρετικά χαμηλές ενεργειακές ανάγκες έχει πλέον γίνει πραγματικότητα. Η πενταώροφη πολυκατοικία στον Βόλο έχει ολοκληρωθεί, και από τον Ιούνιο του 2026 κατοικούνται και τα επτά διαμερίσματά της. Το έργο έχει περάσει από τη φάση του σχεδιασμού στην καθημερινή λειτουργία, δίνοντάς μας τη δυνατότητα να αξιολογούμε την ενεργειακή του συμπεριφορά σε πραγματικές συνθήκες κατοίκησης.

Τα αποτελέσματα των ενεργειακών μελετών επιβεβαιώνουν τις υψηλές προδιαγραφές του σχεδιασμού. Σύμφωνα με το Passive House Planning Package (PHPP), οι υπολογιζόμενες ετήσιες ενεργειακές ανάγκες του κτιρίου περιορίζονται σε μόλις 1,89 kWh/m² για θέρμανση και 16,03 kWh/m² για ψύξη και αφύγρανση. Με την παραδοχή μέσου συντελεστή απόδοσης 4 για τις αντλίες θερμότητας, οι ανάγκες αυτές αντιστοιχούν σε εκτιμώμενη ηλεκτρική κατανάλωση περίπου 0,5 kWh/m² ετησίως για θέρμανση και 4 kWh/m² για ψύξη. Η μελέτη PHPP πληροί τα υπολογιστικά κριτήρια του προτύπου Passive House Plus.

Παράλληλα, η Μελέτη Ενεργειακής Απόδοσης (ΜΕΑ) υπολογίζει μείωση της πρωτογενούς ενεργειακής κατανάλωσης κατά περίπου 88,5% σε σύγκριση με το κτίριο αναφοράς του ΚΕΝΑΚ. Μετά την ολοκλήρωση της κατασκευής, το Πιστοποιητικό Ενεργειακής Απόδοσης (ΠΕΑ) κατέταξε την πολυκατοικία στην ανώτατη ενεργειακή κατηγορία Α+, με υπολογιζόμενες ετήσιες εκπομπές CO₂ 0,0 kg/m² και ενεργειακό ισοζύγιο που εμφανίζει πλεόνασμα 1,8 kWh/m² ετησίως. Πρόκειται για αποτελέσματα ενεργειακών υπολογισμών και πιστοποίησης, τα οποία αποτελούν τη βάση για την αξιολόγηση της πραγματικής λειτουργίας του έργου.

Οι πρώτοι μήνες παρακολούθησης των επιδόσεων ( monitoring ) ήδη έδωσαν τα αποτελέσματα που είχαν υπολογισθεί με το PHPP  ( το PHPP είναι το διεθνώς ορθότερο εργαλείο για κτήρια της κατηγορίας αυτής, καθότι ο υπολογιστικός αλγόριθμος ετησίως βελτιστοποιείται και συμπληρώνεται, από τα αποτελέσματα μετρήσεων στα χιλιάδες κτήρια που παρακολουθεί ( monitoring ) ο παγκοσμίου εμβέλειας διεθνής οργανισμός iPHA  (international Passive house accosiation ). Κατά την περίοδο από τις 23 Ιουνίου έως τις 22 Σεπτεμβρίου 2026, όταν η πολυκατοικία ήταν πλήρως κατοικημένη, η συνολική ηλεκτρική κατανάλωση και των επτά διαμερισμάτων μαζί με τις κοινές εγκαταστάσεις ήταν 4.289 kWh, δηλαδή κατά μέσο όρο περίπου 46,6 kWh την ημέρα για ολόκληρο το κτίριο μαζί με τις καταναλώσεις καθημερινής χρήσης (φωτισμός, μαγείρεμα, νοικοκυριό, θέρμανση, ψύξη , ΖΝΧ κτλ.)  

Πηγή στοιχείων: Λογαριασμοί ηλεκτρικής ενέργειας ΔΕΗ για τις περιόδους 23/06–24/07, 25/07–22/08 και 23/08–22/09/2026.

Η πραγματική ενεργειακή συμπεριφορά των εγκαταστάσεων παρακολουθείται μέσω ανεξάρτητων μετρητών ηλεκτρικής ενέργειας. Από την έναρξη λειτουργίας τους τον Ιούνιο του 2026, η αντλία θερμότητας που εξυπηρετεί τη θέρμανση και την ψύξη έχει καταγράψει 2.350,12 kWh, ενώ η δεύτερη αντλία, που εξυπηρετεί αποκλειστικά την παραγωγή ζεστού νερού χρήσης, έχει καταγράψει 544,38 kWh. Η συνολική κατανάλωση των δύο συστημάτων ανέρχεται έτσι σε 2.894,50 kWh, ή μόλις 4,74 kWh/m² επιφάνειας αναφοράς PHPP, κατά την πρώτη περίοδο λειτουργίας του κτιρίου. Οι μετρήσεις αυτές παρέχουν μια πρώτη πραγματική εικόνα της λειτουργίας των εγκαταστάσεων, ενώ η παρακολούθηση συνεχίζεται ώστε να αξιολογηθεί η απόδοσή τους σε ολόκληρο τον ετήσιο κύκλο.

Πηγή στοιχείων: Φωτογραφική καταγραφή των ανεξάρτητων μετρητών ηλεκτρικής ενέργειας των δύο αντλιών θερμότητας, 09/10/2026.

Αξίζει να σημειωθεί ότι όλες οι παραπάνω πραγματικές καταναλώσεις έχουν καταγραφεί σε μια περίοδο κατά την οποία το φωτοβολταϊκό σύστημα του κτιρίου δεν έχει ακόμη τεθεί σε λειτουργία. Η πολυκατοικία εξακολουθεί να ηλεκτροδοτείται μέσω εργοταξιακής παροχής, καθώς εκκρεμεί η εγκατάσταση των απαραίτητων μετρητών από τον ΔΕΔΔΗΕ. Επομένως, τα μέχρι σήμερα αποτελέσματα αποτυπώνουν την ενεργειακή συμπεριφορά του κτιρίου χωρίς τη συνεισφορά της επιτόπιας παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας. Με την ενεργοποίηση των φωτοβολταϊκών ισχύος 15 kWp και την αξιοποίηση της μπαταρίας αποθήκευσης 15 kWh, αναμένεται μείωση της ηλεκτρικής ενέργειας που θα χρειάζεται να προμηθεύεται η πολυκατοικία από το δίκτυο, ισόποση της « on spot » παραγωγής . Έτσι, η επόμενη περίοδος λειτουργίας θα επιτρέψει την αξιολόγηση του ολοκληρωμένου ενεργειακού οικοσυστήματος, συνδυάζοντας τη χαμηλή ενεργειακή ζήτηση με την παραγωγή και αποθήκευση ανανεώσιμης ενέργειας.

Πέρα από την ενεργειακή απόδοση, ένα ακόμη σημαντικό αποτέλεσμα αφορά την οικονομική δυνατότητα εφαρμογής του μοντέλου. Η πολυκατοικία κατασκευάστηκε με πρόσθετο κόστος περίπου 6% σε σχέση με μια αντίστοιχη συμβατική κατασκευή. Το στοιχείο αυτό δείχνει ότι η πολύ υψηλή ενεργειακή απόδοση μπορεί να ενσωματωθεί σε ένα πραγματικό έργο κατοικίας χωρίς να απαιτείται μια οικονομικά απρόσιτη ή πειραματική κατασκευή.

Το σημαντικότερο, ωστόσο, είναι ότι το έργο δεν αποτελεί μια μεμονωμένη τεχνική επίδειξη. Είναι μια πολυκατοικία στην οποία ζουν καθημερινά άνθρωποι, με πραγματικές ανάγκες, πραγματικές καταναλώσεις και απτά αποτελέσματα. Αποτελεί έτσι ένα εφαρμόσιμο παράδειγμα για το πώς μπορεί να αλλάξει η ενεργειακή συμπεριφορά της ελληνικής πολυκατοικίας.

Η ολοκλήρωσή του σηματοδοτεί παράλληλα την αρχή μιας ευρύτερης προοπτικής: κάθε αντίστοιχο κτίριο να μπορεί να λειτουργεί ως ένα ενεργειακό «κύτταρο» και, μελλοντικά, πολλά τέτοια κτίρια να συνεργάζονται, αξιοποιώντας την ενέργεια που παράγουν και αποθηκεύουν ή ακόμα και τα παράγωγά της. Με αυτόν τον τρόπο, τα αποτελέσματα της πρωτοβουλίας δεν περιορίζονται στις επιδόσεις μιας πολυκατοικίας, αλλά δημιουργούν τη βάση για την ανάπτυξη ενεργειακών γειτονιών.