Ανακυκλώνοντας δημιουργικά!

1θέσιο Νηπιαγωγείο Σαγιάδας Θεσπρωτίας
Το Νηπιαγωγείο Σαγιάδας είναι ένα σχολείο που βρίσκεται κοντά στα Ελληνοαλβανικά σύνορα στο παραμεθόριο χωριό Σαγιάδα της περιοχής Φιλιατών Θεσπρωτίας.
Χριστίνα Τσώνη
Contact with SchoolΣτη συνέχεια το αρχικό πρόγραμμα με τίτλο «Ανακυκλώνοντας δημιουργικά κάνοντας χρήσιμα τα άχρηστα υλικά» επεκτάθηκε περισσότερο αφού το σχολείο εντάχθηκε στο πρόγραμμα «Ζωή χωρίς σκουπίδια» που απευθύνονταν σε σχολεία απ’ όλη την Ελλάδα. Στις αρχικές δραστηριότητες προστέθηκαν, λοιπόν, και οι δραστηριότητες του συγκεκριμένου προγράμματος οι οποίες λειτούργησαν συμπληρωματικά στις αρχικές δραστηριότητες που είχα σχεδιάσει με βάσει τις προτάσεις των μαθητών και έτσι στο τέλος δημιουργήθηκε ένα ολοκληρωμένο πρόγραμμα όσον αφορά την σημασία της ανακύκλωσης για το περιβάλλον και τη ζωή μας. Παρακάτω ακολουθεί αναλυτική περιγραφή του προγράμματος το οποίο ακολουθεί τις τέσσερεις φάσεις ενός σχεδίου εργασίας: Αφόρμηση, σχεδιασμός, διεξαγωγή και αξιολόγηση δραστηριοτήτων.
Αφόρμηση: Κάποια σκουπίδια που βρήκαν οι μαθητές στην άκρη του δρόμου κατά την προσέλευσή τους στο σχολείο μια μέρα έδωσαν την αφορμή για μια εκτενή συζήτηση για τα σκουπίδια και τη μόλυνση του περιβάλλοντος καθώς και τη διαδικασία αποσυμφόρησης του πλανήτη από τον τεράστιο όγκο σκουπιδιών που δέχεται καθημερινά κάθε γωνιά του.
Στη συνέχεια διερευνήθηκαν με κατάλληλες ερωτήσεις οι γνώσεις των μαθητών για το θέμα και έπειτα ζητήθηκαν οι προτάσεις τους για να γνωρίσουμε καλύτερα τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις από τον παραγόμενο όγκο των σκουπιδιών και του τρόπου για να τις μειώσουμε.
Οι προτάσεις των μαθητών: Να διαβάσουμε βιβλία για την ανακύκλωση, να τραγουδήσουμε τραγούδια, να φτιάξουμε κάδους ανακύκλωσης στη τάξη μας, να παίξουμε παιχνίδια, να παίξουμε κουκλοθέατρο, να στείλουμε γράμμα στο δήμαρχο, να ενημερώσουμε τους γονείς μας, να φτιάξουμε κατασκευές με υλικά που ανακυκλώνονται, να φτιάξουμε οικολογικές τσάντες, να στείλουμε το δικό μας μήνυμα γα την ανακύκλωση μέσα από τη δική μας αφίσα, να αναζητήσουμε πληροφορίες στον ηλεκτρονικό υπολογιστή, να ζωγραφίσουμε.
Σχεδιασμός δραστηριοτήτων: Οι προτάσεις των μαθητών μετασχηματίστηκαν σε δραστηριότητες σύμφωνες με τους στόχους του αναλυτικού προγράμματος. Οι δραστηριότητες κάλυψαν όλα τα πεδία του αναλυτικού προγράμματος: Γλώσσα (προφορική επικοινωνία, ανάγνωση, γραφή και γραπτή έκφραση), μαθηματικά, φυσικό και ανθρωπογενές περιβάλλον, εικαστικά, δραματική τέχνη, μουσική και φυσική αγωγή, πληροφορική.
Διεξαγωγή δραστηριοτήτων: Οι δραστηριότητες που διεξήχθησαν ήταν συνοπτικά κατά πεδίο οι ακόλουθες:
Γλώσσα (προφορική επικοινωνία, ανάγνωση, γραφή και γραπτή έκφραση)
Μαθηματικά
Ανθρωπογενές και φυσικό περιβάλλον
Εικαστικά, δραματική τέχνη, μουσική και φυσική αγωγή
κι εσύ», «Η σακούλα»
Πληροφορική
Αξιολόγηση του προγράμματος (Μαθητές)
Όσον αφορά τα παιδιά, αρχικά και πριν τον σχεδιασμό του συγκεκριμένου σχεδίου εργασίας, χρησιμοποίησα την διαγνωστική αξιολόγηση προκειμένου να διαπιστώσω τι γνώριζαν τα παιδιά για την ανακύκλωση. Οι δραστηριότητες αποτέλεσαν επιλογή των μαθητών και σχεδιάστηκαν με τρόπο που προωθεί την ομαδικότητα και συνεργατικότητα τους έτσι ώστε όλοι να κατανοήσουν ότι μαζί μπορούν να καταφέρουν σπουδαία πράγματα. Σε όλες τις δραστηριότητες των διάφορων θεματικών ενοτήτων (γλώσσα, μαθηματικά, φυσικό και ανθρωπογενές περιβάλλον, δημιουργία και έκφραση, πληροφορική) παρακολούθησα στενά την πορεία εκτέλεσης τους για να δω αν όλα τα παιδιά μπορούσαν να κατανοήσουν τι τους ζητούσαμε κάθε φορά να κάνουν, αν μπορούσαν στην πράξη να δουλέψουν ομαδικά, αν αντιμετώπισαν προβλήματα και ποιάς υφής ήταν αυτά και αν τελικά η δραστηριότητα ανταποκρινόταν στο επίπεδο των γνωστικών τους ικανοτήτων. Επιπλέον εφάρμοσα την αυθεντική αξιολόγηση προκειμένου να αξιολογήσω την πορεία της μάθησης των παιδιών και τις αλλαγές που συνέβησαν κυρίως στο γνωστικό επίπεδο και σε επίπεδο στάσεων. Χρησιμοποίησα για το λόγο αυτό τόσο το portfolio όσο και το e-portfolio. Επιλεγμένα δείγματα από τη δουλειά που είχε γίνει μέσα στην τάξη (εργασίες, κατασκευές και έργα τέχνης) τοποθετήθηκαν από τα παιδιά μέσα στον προσωπικό τους φάκελο (portfolio). Επίσης δημιουργήθηκε από εμένα σε συνεργασία με τα παιδιά και ένα μικρό e-portfolio (ψηφιακός φάκελος εργασιών) όπου μέσα τοποθετήθηκαν κυρίως ψηφιακές φωτογραφίες, βίντεο, ζωγραφιές που επέλεξαν τα ίδια, η αφίσα για την ανακύκλωση και ένα δείγμα από τις προσκλήσεις για την εκδήλωση λήξης του προγράμματος. Μέσα από τις δυο μορφές αξιολόγησης διαπιστώθηκε ότι τα παιδιά απέκτησαν νέες γνώσεις και άλλαξαν τη στάση τους όσον αφορά την αντιμετώπιση του σοβαρού προβλήματος για τον πλανήτη μας που είναι η υπερβολική συσσώρευση σκουπιδιών. Μάλιστα με το δικό τους τρόπο μεταβίβασαν τις πληροφορίες που έμαθαν και στους γονείς τους ευαισθητοποιώντας τους αισθητά στο θέμα της ανακύκλωσης.
Οι γονείς ανταποκρίθηκαν αμέσως στο κάλεσμα του νηπιαγωγείου για συνεργασία μαζί τους πάνω στο εκπαιδευτικό πρόγραμμα που εκπονήσαμε. Έμαθαν και εκεί βήμα βήμα μαζί με τα παιδιά τους νέες πληροφορίες που αγνοούσαν όσον αφορά το πρόβλημα των σκουπιδιών και τη διαδικασία της ανακύκλωσης. Έγιναν έτσι συμμέτοχοι στη μαθησιακή διαδικασία και μπόρεσαν να κατανοήσουν καλύτερα ένα ευαίσθητο περιβαλλοντικό ζήτημα που αφορά κάθε άνθρωπο στον πλανήτη μας γιατί το είδαν μέσα από τα μάτια των δικών τους παιδιών.