ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΧΡΥΣΟΣ

Στόχος μας για τη Βιοποικιλότητα

Στην Ελληνικός Χρυσός, αναγνωρίζουμε την ευθύνη μας να λειτουργούμε με σεβασμό στο φυσικό περιβάλλον και δεσμευόμαστε να προστατεύουμε και να ενισχύουμε τη βιοποικιλότητα της ΒΑ Χαλκιδικής.

Ο στόχος μας:

Καμία καθαρή απώλεια (No Net Loss) και, όπου είναι δυνατό, Καθαρό Κέρδος (Net Gain) στη βιοποικιλότητα.

Για να το πετύχουμε:

• Ενσωματώνουμε την προστασία της φύσης σε κάθε μας επιχειρησιακή απόφαση.
• Εφαρμόζουμε διεθνή πρότυπα και βέλτιστες πρακτικές, με έμφαση στην αποφυγή, ελαχιστοποίηση, αποκατάσταση και αντιστάθμιση επιπτώσεων.
• Υλοποιούμε προγράμματα αποκατάστασης σε περιοχές ιστορικά επιβαρυμένες, σε δικές μας εκτάσεις αλλά και εκτός έργου, δημιουργώντας νέα οικολογικά οφέλη.
• Προστατεύουμε κρίσιμα ενδιαιτήματα και είδη, ενώ αντιμετωπίζουμε ενεργά ξενικά χωροκατακτητικά φυτά.
• Επενδύουμε σε σύγχρονα συστήματα περιβαλλοντικής παρακολούθησης, σε συνεργασία με τοπικούς και διεθνείς επιστήμονες.
• Δημιουργούμε αξία για τις τοπικές κοινωνίες, αποδεικνύοντας ότι η μεταλλευτική δραστηριότητα μπορεί να συνυπάρχει με ένα υγιές και ανθεκτικό φυσικό περιβάλλον.

1. Θεσμικοί & Χρηματοδοτικοί Φορείς

• Διεθνείς χρηματοδότες (EBRD, IFC, τράπεζες) που απαιτούν συμμόρφωση με αυστηρά πρότυπα (Performance Standard 6, PR6).
• Ευρωπαϊκές & Ελληνικές Αρχές (ΥΠΕΝ, ΕΕ, Natura 2000, Επιθεωρητές Περιβάλλοντος) που ελέγχουν την τήρηση των νομικών δεσμεύσεων.
   

2. Τοπικές Κοινότητες & Κοινωνία

• Κάτοικοι ΒΑ Χαλκιδικής που επηρεάζονται από τις δραστηριότητες.
• Δήμοι, περιφερειακές αρχές, τοπικοί συνεταιρισμοί (μελισσοκόμοι, κτηνοτρόφοι, δασικοί).
   

3. Επιστημονική & Περιβαλλοντική Κοινότητα

• Πανεπιστήμια, ερευνητές, ειδικοί σε δασολογία, χλωρίδα, πανίδα.
• ΜΚΟ (π.χ. για τη φύση, τα δάση, τα απειλούμενα είδη).
   

4. Εταιρικό & Επιχειρηματικό Κοινό

• Προμηθευτές, συνεργάτες, άλλες εταιρείες του κλάδου (εθνικά & διεθνή fora).
• Επενδυτές που παρακολουθούν ESG κριτήρια.
   

Συμπέρασμα:

Ο στόχος της Ελληνικός Χρυσός για τη βιοποικιλότητα δεν είναι μονοδιάστατος. Επικοινωνείται τεχνικά και αυστηρά προς τους χρηματοδότες και τις αρχές, κοινωνικά προς τις τοπικές κοινότητες, και στρατηγικά προς επενδυτές και διεθνή fora.

Χρονικός Ορίζοντας Δράσεων

Βραχυπρόθεσμα (1–3 έτη)

• Εντατικοποίηση βασικών μέτρων πρόληψης (π.χ. διαχείριση ξενικών ειδών, προστασία ειδών/ενδιαιτημάτων).
• Υλοποίηση πρώτων έργων αποκατάστασης σε legacy areas και ιδιόκτητες εκτάσεις.
• Θέσπιση συστήματος παρακολούθησης (500 σημεία, οικολογικές μελέτες ανά τριετία)

Μεσοπρόθεσμα (3–10 έτη)

• Σταδιακή αποκατάσταση δασικών και υγροτοπικών οικοσυστημάτων στις περιοχές επιρροής.
• Αξιολόγηση και επικαιροποίηση Σχεδίου Αντιστάθμισης Βιοποικιλότητας (BOS) με βάση τα αποτελέσματα.
• Σύνδεση με έργα υποδομής (π.χ. ολοκλήρωση Σκουριών ~2025) και εφαρμογή offsets σε αντίστοιχη κλίμακα.

Μακροπρόθεσμα (10+ έτη – διάρκεια ζωής μεταλλείων)

• Συνεχής παρακολούθηση οικολογικών δεικτών.
• Διασφάλιση No Net Loss / Net Gain στη βιοποικιλότητα.
• Ολοκλήρωση αποκατάστασης μετά την παύση λειτουργίας (μετα-μεταλλευτική φάση).

Η πρωτοβουλία της Ελληνικός Χρυσός για τη βιοποικιλότητα στηρίζεται στην ανάγκη να διασφαλιστεί ότι η ανάπτυξη των Μεταλλείων Κασσάνδρας θα συμβαδίζει με την προστασία και ενίσχυση του φυσικού περιβάλλοντος. Το σκεπτικό ακολουθεί τη διεθνώς αναγνωρισμένη ιεραρχία μετριασμού: αποφυγή → ελαχιστοποίηση → αποκατάσταση → αντιστάθμιση επιπτώσεων (offsets).

Η υλοποίηση γίνεται με ολοκληρωμένο τρόπο:

• Τεκμηρίωση μέσω εκτεταμένων βιολογικών καταγραφών (φυτά, ζώα, οικοσυστήματα).
• Αξιολόγηση επιπτώσεων και αναγνώριση των υπολειμματικών απωλειών που δεν μπορούν να αποφευχθούν.
• Σχέδιο Αντιστάθμισης (BOS) που περιλαμβάνει:
  • Αποκατάσταση ιστορικά υποβαθμισμένων περιοχών (Legacy Areas).
  • Αξιοποίηση ιδιόκτητων εκτάσεων με δυνατότητα οικολογικής ανάταξης.
  • Δράσεις εκτός έργου (π.χ. απομάκρυνση ξενικών πεύκων, ενίσχυση ρεμάτων, αποκατάσταση καμένων δασών).
• Διαρκής παρακολούθηση μέσω εκτεταμένου δικτύου σταθμών και περιοδικών οικολογικών μελετών.
• Διασύνδεση με κοινωνία & φορείς, ώστε οι τοπικές κοινότητες να ωφελούνται από την αποκατάσταση και την προστασία του φυσικού πλούτου.

Καινοτόμα & Ιδιαίτερα Χαρακτηριστικά

• Συνδυασμός συμμόρφωσης & εθελοντικής δράσης: διαχωρισμός σε “υποχρεωτικές” (gain type 1) και “προαιρετικές” (gain type 2) δράσεις, ώστε να εξασφαλίζεται πρόσθετο οικολογικό όφελος πέρα από τις νομικές απαιτήσεις.
• Πολυεπίπεδη στρατηγική αντιστάθμισης: Legacy Areas + Ιδιόκτητες εκτάσεις + Off-site offsets σε κλίμακα έως 200 χλμ.
• Εφαρμογή νέων τεχνολογιών παρακολούθησης: δίκτυο 500+ σημείων ελέγχου, real-time data, οικολογικές μελέτες ανά τριετία.
• Εστίαση σε ξενικά/χωροκατακτητικά είδη: συστηματική καταγραφή και σχέδια δράσης για περιορισμό ειδών όπως Robinia pseudoacacia.
• Καινοτόμες τεχνικές διαχείρισης εδάφους: ειδική αποθήκευση επιφανειακού εδάφους, χρήση ξύλου ως εδαφοβελτιωτικό, υδροσπορά για ταχεία αποκατάσταση.
• Σύνδεση με κοινωνικό όφελος: π.χ. ενίσχυση μελισσοκομίας, μείωση πυρκαγιών και πλημμυρών μέσω οικολογικής αποκατάστασης.
• Διεθνής ευθυγράμμιση: συμμόρφωση με IFC, EBRD, World Gold Council, GRI, και πρωτοβουλίες όπως BBOP (Business & Biodiversity Offsets Programme).

Περίπτωση ενεργής φωλιάς Σφηκιάρη στις Σκουριές

Κατά τις επιτόπιες εργασίες της προ-κατασκευαστικής έρευνας που πραγματοποιούσε η ομάδα του Τμήματος Περιβάλλοντος μαζί με Ορνιθολόγους εντός των εγκαταστάσεων των Σκουριών σε περιοχή που επρόκειτο να υλοτομηθεί για τις κατασκευαστικές ανάγκες του έργου, εντοπίστηκε στις 31/05/2023 ενεργή φωλιά Σφηκιάρη.

Για να αποφευχθεί περαιτέρω όχληση στη γύρω περιοχή, διότι ο Σφηκιάρης είναι ανθρωπόφοβο πτηνό, ορίστηκε ζώνη προστασίας 100 μέτρων και χαρτογραφήθηκε για να αποφευχθεί η υλοτόμηση μέχρι το τέλος της αναπαραγωγικής περιόδου όπως φαίνεται στο Σχήμα 1 (κόκκινο πολύγωνο). Για τον ορισμό της ζώνης προστασίας λήφθηκε υπόψη η οπτική όχληση των πτηνών και οι αποστάσεις στις οποίες φάνηκε ότι η φωλιά δεν διαταράσσεται. 

Αυτό είχε ως αποτέλεσμα τη μεταβολή του χρονοδιαγράμματος των υλοτομιών για την κατασκευή του έργου. 

Η φωλιά ήταν κατασκευασμένη σε δέντρο οξιάς ύψους 35 μέτρων και επενδυμένη με φυλλώδη κλαδιά όπως φαίνεται στις Εικόνες 2 και 3 παρακάτω. Οι επισκέψεις στη φωλιά του Σφηκιάρη τον Ιούνιο του 2023 επιβεβαίωσαν ότι η φωλιά ήταν ενεργή και καταμετρήθηκαν δυο νεοσσοί. Τον Ιούλιο του 2023 τα δύο νεογέννητα ήταν 15-20 ημερών και κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, οι γονείς επισκεπτόταν τη φωλιά μόνο για να τα ταΐσουν τους νεοσσούς. Τα νεαρά πουλιά είχαν διαφορά ηλικίας λίγων ημερών όπως εκτιμήθηκε από τους Ορνιθολόγους, πιθανώς 3-4 ημερών.

Κατά τη διάρκεια της αναπαραγωγικής περιόδου πραγματοποιούταν συχνές επισκέψεις από μέλη της ομάδας πεδίου ώστε να υπάρχει ημερολόγιο καταγραφής της ανάπτυξης των νεοσσών προς την ενήλικη ζωή. Αξιοσημείωτο είναι να αναφερθεί πως έως το τέλος Αυγούστου, οπότε τα ενήλικα πλέον άτομα εγκατέλειψαν τη φωλιά, οι εργασίες υλοτομιών είχαν προσωρινά διακοπεί.

Ίδια μεθοδολογία ακολουθήθηκε και με τις ενεργές φωλιές του Δρυοκολάπτη (Dendrocopos leucotos) και του Μπούφου (Strix aluco) που είχαν εντοπιστεί από τον Απρίλιο του 2023. Οι προστατευόμενες ζώνες που είχαν δημιουργηθεί απελευθερώθηκαν μετά το τέλος της αναπαραγωγικής περιόδου στα μέσα Ιουνίου 2023 και αφού είχε διαπιστωθεί από Ορνιθολόγους πως τα ενήλικα άτομα είχαν εγκαταλείψει τις φωλιές.

Υφιστάμενες Συνεργασίες

• Δημόσιες αρχές: Υπουργείο Περιβάλλοντος & Ενέργειας, Φορέας Διαχείρισης Προστατευόμενων Περιοχών Κεντρικής Μακεδονίας (για Natura 2000).
• Διεθνείς χρηματοδοτικοί οργανισμοί: EBRD, IFC, που θέτουν τα αυστηρά κριτήρια (Performance Standard 6, PR6).
• Ειδικοί σύμβουλοι: περιβαλλοντικοί μελετητές, πανεπιστημιακοί και τεχνικοί σύμβουλοι για οικολογία, δασοπονία, ορνιθοπανίδα, χλωρίδα.
• Ακαδημαϊκά ιδρύματα (ΑΠΘ, Γεωπονικό Πανεπιστήμιο, Δασολογικές σχολές)
  • για μακροχρόνια παρακολούθηση ειδών, οικοσυστημάτων, ανάπτυξη καινοτόμων μεθόδων αποκατάστασης.
• Ερευνητικά κέντρα & ΜΚΟ (π.χ. Ελληνική Ορνιθολογική Εταιρεία, WWF Ελλάς, Αρκτούρος)
  • για δράσεις σε απειλούμενα ή εμβληματικά είδη, ανεξάρτητη πιστοποίηση καλών πρακτικών.
• Τοπικές κοινότητες & συνεταιρισμοί (μελισσοκομικοί, κτηνοτροφικοί, δασικοί)
  • για συνδυασμό αποκατάστασης με κοινωνικοοικονομικό όφελος (π.χ. μέλι, δασικά προϊόντα, πρόληψη πυρκαγιών).

Η συνεργασία με άλλους φορείς προσφέρει επιστημονική εγκυρότητα, κοινωνική αποδοχή και διεθνή αναγνώριση. Ενδυναμώνει την αξιοπιστία της Ελληνικός Χρυσός και δείχνει ότι η προστασία της βιοποικιλότητας δεν είναι μια εσωτερική εταιρική πολιτική, αλλά μια συλλογική προσπάθεια με ευρύτερα οφέλη.

Η Ελληνικός Χρυσός αναγνωρίζει ότι η επιτυχία κάθε στρατηγικής για τη βιοποικιλότητα εξαρτάται από τη συμμετοχή των ανθρώπων της. Γι’ αυτό:

1. Εργαζόμενοι

• Όλοι οι εργαζόμενοι και εργολάβοι εκπαιδεύονται για να εντοπίζουν και να αναφέρουν ζητήματα που σχετίζονται με τη βιοποικιλότητα (π.χ. εμφάνιση απειλούμενων ειδών, παγιδευμένα ζώα, ξενικά φυτά).
• Εντάσσονται σε προγράμματα περιβαλλοντικής εκπαίδευσης και κατάρτισης, ώστε να κατανοούν την αξία των ενδιαιτημάτων και ειδών της περιοχής.
• Συμμετέχουν άμεσα στην πρακτική υλοποίηση μέτρων: απομάκρυνση ξενικών φυτών, φροντίδα αποκατεστημένων περιοχών, εφαρμογή πρωτοκόλλων για το χώμα και την αποκατάσταση.
• Οι ομάδες περιβάλλοντος της εταιρείας λειτουργούν ως “mentors” για το προσωπικό, δίνοντας οδηγίες σε καθημερινές εργασίες που μπορεί να έχουν περιβαλλοντικό αποτύπωμα.

2. Εθελοντές / Κοινότητα

• Διοργανώνονται εθελοντικές δράσεις αναδάσωσης και καθαρισμού με τη συμμετοχή τοπικών συλλόγων, σχολείων και κατοίκων.
• Προωθείται η συνεργασία με τοπικούς φορείς (μελισσοκόμοι, δασικοί συνεταιρισμοί) ώστε οι κοινότητες να συμμετέχουν ενεργά στην αποκατάσταση και προστασία.
• Εφαρμόζονται προγράμματα ευαισθητοποίησης (π.χ. “υιοθεσία” αποκατεστημένων εκτάσεων, παρακολούθηση ειδών με την υποστήριξη πολιτών – citizen science).

3. Καινοτόμα στοιχεία

• Χρήση τεχνολογικών εργαλείων (mobile apps, GIS) ώστε εργαζόμενοι και εθελοντές να καταγράφουν παρατηρήσεις για τη χλωρίδα και την πανίδα.
• Κίνητρα και αναγνώριση: βραβεύσεις εργαζομένων/ομάδων που συμβάλλουν ενεργά σε δράσεις βιοποικιλότητας.
• Σύνδεση της συμμετοχής με το εταιρικό πρόγραμμα ΕΚΕ, ώστε να δημιουργείται προστιθέμενη αξία και για τις τοπικές κοινωνίες.

Κύριες Περιοχές Παρέμβασης

• Μεταλλεία Κασσάνδρας, ΒΑ Χαλκιδική
• Ολυμπιάδα (υπόγειο μεταλλείο χρυσού, αργύρου, μολύβδου και ψευδαργύρου).
• Σκουριές (νέο μεταλλείο χρυσού–χαλκού, υπό κατασκευή ~76%, στόχος παραγωγής τέλη 2025).
• Μαύρες Πέτρες – Στρατώνι (σε καθεστώς φροντίδας και συντήρησης).
• Κοκκινόλακκας (χώρος ξηρής απόθεσης τελμάτων)

Legacy Areas (Ιστορικά επιβαρυμένες περιοχές)

• Περιοχές με παλαιά μεταλλευτικά κατάλοιπα και ρύπανση (π.χ. Ολυμπιάδα, Στρατώνι, Μαντέμ Λάκκος), όπου εφαρμόζονται προγράμματα αποκατάστασης
• Ιδιόκτητες Εκτάσεις Ελληνικός Χρυσός
• 32 ακίνητα σε Ολυμπιάδα, Στρατονίκη και Σκουριές, με δυνατότητα οικολογικής αποκατάστασης

Off-site δράσεις (εκτός του άμεσου έργου)

• Εντός του έργου: απομάκρυνση ξενικών πεύκων (Pinus pinaster), ενίσχυση ρεμάτων με κορμοδέματα
• Περιφέρεια Χαλκιδικής (≤50 χλμ.): αποκατάσταση εγκαταλελειμμένων μεταλλευτικών χώρων.
• Βόρεια Ελλάδα (≤200 χλμ.): αποκατάσταση πυρόπληκτων δασών στον Έβρο

Θεσμικοί Φορείς & Χρηματοδότες

• Πλήρης ευθυγράμμιση με EBRD PR6 / IFC PS6, World Gold Council Responsible Gold Mining Principles και GRI standards
• Εφαρμογή Στρατηγικής Αντιστάθμισης Βιοποικιλότητας (BOS) με 3 άξονες: Legacy Areas, ιδιόκτητες εκτάσεις, off-site offsets

Εργαζόμενοι & Εθελοντές

• Συνεχής εκπαίδευση προσωπικού για αναγνώριση και πρόληψη περιβαλλοντικών κινδύνων (π.χ. ξενικά φυτά, προστασία ειδών)
• Συμμετοχή εργαζομένων σε προγράμματα αποκατάστασης και δράσεις εθελοντισμού (π.χ. αναδασώσεις).

Η πρωτοβουλία έχει:

• Μετρήσιμα περιβαλλοντικά αποτελέσματα (εκατομμύρια τόνοι καθαρισμένων υλικών, εκατομμύρια φυτεύσεις, χιλιάδες εκτάρια παρακολούθησης).
• Οικονομικο-κοινωνικό όφελος σε τοπικό και εθνικό επίπεδο.
• Θεσμική συμμόρφωση με διεθνή standards που επιτρέπουν πρόσβαση σε χρηματοδότηση.
• Πολιτισμική αλλαγή εντός της εταιρείας, με ενεργό ρόλο των εργαζομένων στη βιοποικιλότητα.

To Σχέδιο Διαχείρισης Βιοιποικιλότητας της Ελληνικός Χρυσός

Η εταιρεία μας υλοποιεί Σχέδιο Διαχείρισης Βιοιποικιλότητας με διάφορες δράσεις προστασίας της χλωρίδας και πανίδας, το οποίο καλύπτει τις μεταλλευτικές μισθώσεις του έργου. Οι απαιτήσεις που ορίζονται ισχύουν για το σύνολο των δραστηριοτήτων της Ελληνικός Χρυσός (Σκουριές, Ολυμπιάδα, Στρατώνι – Μαντέμ Λάκκος), καθ΄ όλη τη διάρκεια του έργου και εφαρμόζεται από τους εργαζομένους και τους εργολήπτες που συμμετέχουν στις δραστηριότητες του έργου.

Το Σχέδιο Διαχείρισης Βιοποικιλότητας αποσκοπεί:
• στη συμμόρφωση με την Κανονιστική Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΚΜΠΕ) και τις απαιτήσεις της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Ανασυγκρότησης και Ανάπτυξης (ΕΤΑΑ),
• στην προστασία της φήμης της εταιρείας και στον περιορισμό των ανησυχιών των ενδιαφερόμενων μερών,
• στη μείωση της απώλειας ενδιαιτημάτων, ειδών και οικοσυστημικών υπηρεσιών,
• στην επίτευξη στόχων αποφυγής, ελαχιστοποίησης και αποκατάστασης.

Για τον λόγο αυτό, πέρα της εκπαίδευσης που λαμβάνουν όλοι οι εργαζόμενοι της Ελληνικός Χρυσός και οι εργολήπτες, το τμήμα Περιβάλλοντος δημιούργησε έναν δίγλωσσο Φωτογραφικό Οδηγό Αναγνώρισης της χλωρίδας και της πανίδας. Επίσης, υπάρχουν στους πίνακες ανακοινώσεων αναρτημένα QR codes ώστε να μπορέσει όποιος θέλει να έχει πρόσβαση και ηλεκτρονικά στον οδηγό.

Ο φωτογραφικός οδηγός είναι οργανωμένος σε εννέα ενότητες:
1. Ξενικά φυτά.
2. Σημαντικά φυτά.
3. Μεσαία και μεγάλα θηλαστικά.
4. Μικρά θηλαστικά.
5. Σαύρες.
6. Φίδια.
7. Αμφίβια.
8. Δρυοκολάπτες 
9. Ασπόνδυλα.

Στόχος του φωτογραφικού οδηγού είναι να κατευθύνει τους εργαζομένους να ανακαλύψουν χρήσιμες πληροφορίες και να συμμετάσχουν ενεργά στη διατήρηση και ανάδειξη της χλωρίδας και πανίδας της περιοχής.

Τα οφέλη για τον οργανισμό συνοψίζονται ως εξής:

1. Κανονιστική Συμμόρφωση & Πρόσβαση σε Χρηματοδότηση

• Απόλυτη ευθυγράμμιση με τα διεθνή πρότυπα (IFC PS6, EBRD PR6, Responsible Gold Mining Principles) και την ελληνική/ευρωπαϊκή νομοθεσία

Διασφάλιση της συνέχειας χρηματοδότησης και στήριξης έργων από διεθνείς θεσμούς.

• Μείωση ρυθμιστικού κινδύνου, διατήρηση αδειοδοτήσεων, ενίσχυση αξιοπιστίας απέναντι σε επενδυτές.

2. Ενίσχυση Εταιρικής Φήμης & Αποδοχής

• Επένδυση $100 εκατ. στον καθαρισμό 4 εκατ. τόνων ιστορικών αποθέσεων
• Δημιουργία φυτωρίου 1 εκατ. δενδρυλλίων για αποκατάσταση

Ανάδειξη της εταιρείας ως πρότυπο «υπεύθυνης μεταλλείας» στην Ελλάδα και διεθνώς.

• Ενδυνάμωση “social licence to operate”, αύξηση εμπιστοσύνης σε τοπικές κοινωνίες και ΜΚΟ.

Εσωτερική Αξία – Ανθρώπινο Δυναμικό

• Συμμετοχή εργαζομένων σε εκπαιδεύσεις και περιβαλλοντικές δράσεις → ενίσχυση εταιρικής κουλτούρας και υπερηφάνειας.
• Νέα δεξιότητες και γνώσεις για προσωπικό & συνεργάτες (π.χ. διαχείριση ξενικών ειδών, αποκατάσταση δασών).

Μακροπρόθεσμη Βιωσιμότητα & Ανθεκτικότητα

• Ενίσχυση οικοσυστημάτων (δάση, ρέματα) → μείωση κινδύνων από πυρκαγιές, πλημμύρες, διάβρωση εδαφών
• Προστασία υδατικών πόρων μέσω εξειδικευμένων συστημάτων διαχείρισης. Μείωση περιβαλλοντικών κινδύνων που θα μπορούσαν να αυξήσουν τα λειτουργικά κόστη στο μέλλον.