ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΥΔΡΕΥΣΗΣ ΑΠΟΧΕΤΕΥΣΗΣ ΛΑΜΙΑΣ

Η Μονάδα Επαναχρησιμοποίησης Υγρών Αποβλήτων αποτελεί μια σημαντική πρωτοβουλία της Δημοτικής Επιχείρησης Ύδρευσης Αποχέτευσης Λαμίας (Δ.Ε.Υ.Α. Λαμίας), με στόχο την παραγωγή ανακτημένου νερού υψηλής ποιότητας, κατάλληλου για άρδευση χωρίς περιορισμούς, σύμφωνα με τις ισχύουσες προδιαγραφές.

Ειδικότερα, η λειτουργία της μονάδας αποσκοπεί:

• στη βελτίωση της διαχείρισης των υδατικών πόρων, μέσω της επαναχρησιμοποίησης του επεξεργασμένου νερού και της μείωσης της πίεσης στους φυσικούς υδατικούς πόρους,
• στην προστασία του περιβάλλοντος, περιορίζοντας τις απορρίψεις επεξεργασμένων εκροών και ενισχύοντας τις αρχές της κυκλικής οικονομίας,
• στην παραγωγή ασφαλούς ανακτημένου νερού για αρδευτική χρήση χωρίς περιορισμούς, σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία,
• στην υποστήριξη της τοπικής κοινωνίας και του πρωτογενούς τομέα στην περιοχή ευθύνης της Δ.Ε.Υ.Α. Λαμίας, εξασφαλίζοντας μια αξιόπιστη και εναλλακτική πηγή νερού για αρδευτικές ανάγκες.

Με τη δημιουργία της Μονάδας Επαναχρησιμοποίησης Υγρών Αποβλήτων, η Δ.Ε.Υ.Α. Λαμίας επενδύει σε ένα σύγχρονο έργο περιβαλλοντικής υποδομής που ενισχύει την ανθεκτικότητα της περιοχής απέναντι στις επιπτώσεις της κλιματικής κρίσης, προάγει την ορθολογική χρήση των φυσικών πόρων και συμβάλλει στη βιώσιμη ανάπτυξη της τοπικής κοινωνίας.

Η Μονάδα Επαναχρησιμοποίησης Υγρών Αποβλήτων απευθύνεται σε ένα ευρύ φάσμα ενδιαφερομένων, με σαφή διάκριση μεταξύ των άμεσων επωφελούμενων, οι οποίοι θα αξιοποιήσουν άμεσα τα αποτελέσματα και τις δυνατότητες που δημιουργεί το έργο, και των έμμεσων επωφελούμενων, οι οποίοι θα αποκομίσουν περιβαλλοντικά, κοινωνικά και αναπτυξιακά οφέλη από τη βιώσιμη διαχείριση των υδατικών πόρων.

Άμεσα επωφελούμενοι

Παραγωγοί και αγρότες που δραστηριοποιούνται στην περιοχή αρμοδιότητας του Τοπικού Οργανισμού Εγγείων Βελτιώσεων (Τ.Ο.Ε.Β.) Μεγάλης Βρύσης – Ροδίτσας – Αυλακίου αποτελούν την κύρια ομάδα άμεσων επωφελούμενων. Μέσω της λειτουργίας της μονάδας δημιουργείται η δυνατότητα αξιοποίησης του ανακτημένου νερού για αρδευτικούς σκοπούς, συμβάλλοντας στην εξασφάλιση ενός πρόσθετου υδατικού πόρου για την κάλυψη των αρδευτικών αναγκών και στη μείωση της εξάρτησης από συμβατικούς και περιορισμένους υδατικούς πόρους.

Έμμεσα επωφελούμενοι

Οι κάτοικοι και το σύνολο της τοπικής κοινωνίας στην περιοχή ευθύνης της Δ.Ε.Υ.Α. Λαμίας αποτελούν σημαντική ομάδα έμμεσων επωφελούμενων, καθώς επωφελούνται από την ορθολογικότερη και αποδοτικότερη αξιοποίηση των διαθέσιμων υδατικών πόρων, την προστασία του περιβάλλοντος και την ενίσχυση της ανθεκτικότητας της περιοχής απέναντι στις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής.

Η εκπαιδευτική και επιστημονική κοινότητα μπορεί επίσης να επωφεληθεί έμμεσα, μέσω της δημιουργίας ενός πραγματικού πεδίου εφαρμογής σύγχρονων τεχνολογιών επεξεργασίας, ανάκτησης και επαναχρησιμοποίησης νερού και της προώθησης πρακτικών κυκλικής οικονομίας.

Το φυσικό περιβάλλον και οι μελλοντικοί χρήστες των υδατικών πόρων αποτελούν επίσης έμμεσους ωφελούμενους, καθώς η επαναχρησιμοποίηση του ανακτημένου νερού περιορίζει την κατανάλωση φυσικών υδατικών αποθεμάτων και συμβάλλει στη βιώσιμη διαχείριση του υδατικού ισοζυγίου της περιοχής.

Συνολικά, το έργο δημιουργεί άμεσα οφέλη για τους χρήστες του ανακτημένου νερού και για την επιχειρησιακή λειτουργία της Δ.Ε.Υ.Α. Λαμίας, ενώ παράλληλα παράγει ευρύτερα περιβαλλοντικά, κοινωνικά και αναπτυξιακά οφέλη για την τοπική κοινωνία και την περιοχή. Με τον τρόπο αυτό, η πρωτοβουλία εντάσσεται στον πυρήνα της δραστηριότητας της Δ.Ε.Υ.Α. Λαμίας και ενισχύει τον στρατηγικό της ρόλο ως φορέα ολοκληρωμένης και βιώσιμης διαχείρισης του κύκλου του νερού.

Η σύμβαση για την κατασκευή της Μονάδας Επαναχρησιμοποίησης Υγρών Αποβλήτων (Μ.Ε.Υ.Α.) υπογράφηκε στις 16 Ιουλίου 2021, σηματοδοτώντας την έναρξη μιας σημαντικής επένδυσης για την περιοχή. Οι εργασίες κατασκευής ολοκληρώθηκαν στις 31 Μαΐου 2024, ενώ ακολούθησε η προβλεπόμενη περίοδος δοκιμαστικής λειτουργίας, η οποία ολοκληρώθηκε επιτυχώς στις 14 Νοεμβρίου 2024.

Από τον Νοέμβριο του 2024, η Μονάδα βρίσκεται σε συνεχή επιχειρησιακή λειτουργία, με τη Δ.Ε.Υ.Α. Λαμίας να αξιοποιεί την υποδομή για την επεξεργασία και ανάκτηση του νερού και τη διάθεσή του σύμφωνα με το προβλεπόμενο πρόγραμμα επαναχρησιμοποίησης. Η λειτουργία της Μονάδας συνεχίζεται έως σήμερα, επιβεβαιώνοντας τη μετάβαση του έργου από το στάδιο της κατασκευής και δοκιμαστικής λειτουργίας σε σταθερή και παραγωγική επιχειρησιακή λειτουργία.

Η Δημοτική Επιχείρηση Ύδρευσης Αποχέτευσης Λαμίας (Δ.Ε.Υ.Α.Λ.) υλοποίησε ένα σημαντικό έργο περιβαλλοντικής προστασίας και βιώσιμης διαχείρισης των υδατικών πόρων, με την κατασκευή και λειτουργία της Μονάδας Επαναχρησιμοποίησης Υγρών Αποβλήτων (Μ.Ε.Υ.Α.), η οποία βρίσκεται εντός της Εγκατάστασης Επεξεργασίας Λυμάτων (Ε.Ε.Λ.) Λαμίας.

Η υλοποίηση του έργου εντάσσεται στη στρατηγική της Δ.Ε.Υ.Α. Λαμίας για τη βιώσιμη διαχείριση των υδατικών πόρων και την προσαρμογή στις προκλήσεις της κλιματικής αλλαγής, μετατρέποντας τα επεξεργασμένα υγρά απόβλητα σε έναν πολύτιμο και αξιοποιήσιμο φυσικό πόρο.

Η συγκεκριμένη πρωτοβουλία συνδέεται άμεσα και ουσιαστικά με την επιχειρησιακή λειτουργία της Δ.Ε.Υ.Α. Λαμίας και με τον πυρήνα των υπηρεσιών που παρέχει (core business), καθώς η ολοκληρωμένη και βιώσιμη διαχείριση των υδατικών πόρων αποτελεί ένα από τα πλέον ουσιώδη και στρατηγικής σημασίας αντικείμενα δραστηριότητάς της.

Στο πλαίσιο αυτό, η αξιοποίηση των επεξεργασμένων υγρών αποβλήτων δεν αποτελεί μια αποσπασματική ή συμπληρωματική δράση, αλλά εντάσσεται στον ίδιο τον πυρήνα της αποστολής της Δ.Ε.Υ.Α. Λαμίας για την ορθολογική διαχείριση του νερού σε όλο τον κύκλο του.

Η σύμβαση για την εκτέλεση του έργου υπογράφηκε στις 16 Ιουλίου 2021, σηματοδοτώντας την έναρξη της υλοποίησης μιας σημαντικής επένδυσης για την περιοχή. Το έργο χρηματοδοτήθηκε μέσω των προγραμμάτων «Φιλόδημος Ι» και «Αντώνης Τρίτσης», με συνολικό προϋπολογισμό 2,45 εκατομμυρίων ευρώ.

Η εγκατάσταση διαθέτει δυναμικότητα παραγωγής έως 1.000 κυβικά μέτρα ανακτημένου νερού ανά ώρα και μπορεί να παράγει έως 22.920 κυβικά μέτρα νερού ημερησίως. Η επεξεργασία των λυμάτων πραγματοποιείται μέσω σύγχρονων τεχνολογιών διήθησης και απολύμανσης, εξασφαλίζοντας την απαιτούμενη ποιότητα για γεωργική χρήση. Η διαδικασία περιλαμβάνει τη διήθηση των δευτεροβάθμια επεξεργασμένων λυμάτων σε φίλτρα κοκκώδους υλικού συνεχούς λειτουργίας και την τελική απολύμανση με υπεριώδη ακτινοβολία (UV), μέσω ειδικού αντιδραστήρα απολύμανσης. Με τον τρόπο αυτό παράγεται ανακτημένο νερό που πληροί τις προδιαγραφές για απεριόριστη άρδευση καλλιεργειών.

Η υλοποίηση του έργου ανταποκρίνεται στις σύγχρονες προκλήσεις που ασκούν η ολοένα και αυξανόμενη πίεση στους υδατικούς πόρους λόγω της κλιματικής αλλαγής και των φαινομένων λειψυδρίας και ξηρασίας. Παράλληλα, ικανοποιεί ένα διαχρονικό αίτημα του Τ.Ο.Ε.Β. Μεγάλης Βρύσης – Ροδίτσας – Αυλακίου για αξιοποίηση του ανακτημένου νερού προς άρδευση καλλιεργειών.

Η γειτνίαση της Ε.Ε.Λ. Λαμίας με το αρδευτικό δίκτυο του Τ.Ο.Ε.Β. επιτρέπει τη διοχέτευση του ανακτημένου νερού μέσω του υφιστάμενου κεντρικού υδραύλακα, χωρίς την ανάγκη εκτεταμένων νέων υποδομών μεταφοράς. Κατά την αρδευτική περίοδο, η οποία διαρκεί περίπου πέντε μήνες, η Μονάδα μπορεί να διαθέσει περίπου 2,1 εκατομμύρια κυβικά μέτρα νερού, καλύπτοντας περίπου το 20% των συνολικών αρδευτικών αναγκών των καλλιεργειών της περιοχής. Το έργο εξυπηρετεί άμεσα τον Τ.Ο.Ε.Β. Μεγάλης Βρύσης – Ροδίτσας – Αυλακίου, ο οποίος καλύπτει περίπου 14.000 στρέμματα καλλιεργούμενων εκτάσεων μεταξύ της Λαμίας και του Μαλιακού Κόλπου. Η αξιοποίηση του ανακτημένου νερού ενισχύει την ανθεκτικότητα της τοπικής γεωργίας, μειώνει την εξάρτηση από φυσικούς υδατικούς πόρους και συμβάλλει στη διατήρηση της ποιότητας του αγροτικού οικοσυστήματος.

Παράλληλα, η Δ.Ε.Υ.Α.Λ. συνεργάζεται στενά με τη Γενική Γραμματεία Διαχείρισης Αποβλήτων του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας συνάπτοντας Μνημόνιο Συνεργασίας, το οποίο περιβάλει το έργο και το πρόγραμμα διάθεσης του παραγόμενου νερού, με σκοπό τόσο την άρδευση των καλλιεργειών του Τ.Ο.Ε.Β. κατά την θερινή περίοδο όσο και την κατάκλυση αλατούχων εδαφών προς έκπλυση αλατών μέσω διήθησης κατά την χειμερινή περίοδο συμβάλλοντας στη διατήρηση της γονιμότητας και της παραγωγικότητας των γεωργικών εκτάσεων.

Με τη λειτουργία της Μονάδας Επαναχρησιμοποίησης Υγρών Αποβλήτων, η Δ.Ε.Υ.Α. Λαμίας επενδύει έμπρακτα στην κυκλική οικονομία, στην προστασία του περιβάλλοντος και στη βιώσιμη ανάπτυξη της περιοχής, αξιοποιώντας το νερό ως πολύτιμο φυσικό πόρο προς όφελος της γεωργίας, της κοινωνίας και των επόμενων γενεών.

Η Μονάδα Επαναχρησιμοποίησης Υγρών Αποβλήτων υλοποιήθηκε από τη Δ.Ε.Υ.Α. Λαμίας , που είναι ο κύριος του έργου και ο φορέας υλοποίησης, σε συνεργασία με φορείς και εξειδικευμένους τεχνικούς συνεργάτες που συνέβαλαν στον σχεδιασμό, τη χρηματοδότηση και την κατασκευή του έργου:

• Υπουργείο Εσωτερικών: Χρηματοδότηση του έργου μέσω του Προγράμματος «ΦΙΛΟΔΗΜΟΣ Ι».
• Γενική Γραμματεία Διαχείρισης Αποβλήτων του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας: Η Δ.Ε.Υ.Α. Λαμίας συνεργάζεται στενά με τη Γενική Γραμματεία Διαχείρισης Αποβλήτων, έχοντας συνάψει Μνημόνιο Συνεργασίας, το οποίο περιλαμβάνει το έργο και το πρόγραμμα διάθεσης του παραγόμενου ανακτημένου νερού. Το πρόγραμμα προβλέπει την αξιοποίηση του νερού για την άρδευση των καλλιεργειών του Τ.Ο.Ε.Β. κατά τη θερινή περίοδο, καθώς και για την κατάκλυση αλατούχων εδαφών κατά τη χειμερινή περίοδο, με σκοπό την έκπλυση των αλάτων μέσω διήθησης. Με τον τρόπο αυτό, η συνεργασία συμβάλλει στη διατήρηση της γονιμότητας και της παραγωγικότητας των γεωργικών εκτάσεων. 
• Γραφείο Συμβούλων Γ.Μ. Σακελλαράκης: Εκπόνηση της αρχικής μελέτης και σύνταξη των τευχών δημοπράτησης.
• ΚΑΡΚΑΝΙΑΣ – Τεχνολογία Περιβάλλοντος Α.Ε.: Ανάδοχος κατασκευής της Μονάδας Επαναχρησιμοποίησης Υγρών Αποβλήτων.
• ΤΟΕΒ Μεγάλης Βρύσης – Ροδίτσας – Αυλακίου: Συνεργασία για τη διάθεση και αξιοποίηση του ανακτημένου νερού μέσω του αρδευτικού δικτύου του, προς όφελος της αγροτικής παραγωγής της περιοχής.

Η συνεργασία όλων των εμπλεκόμενων φορέων και τεχνικών συντελεστών συνέβαλε στην επιτυχή υλοποίηση ενός σύγχρονου έργου κυκλικής διαχείρισης των υδατικών πόρων, με σημαντικά περιβαλλοντικά και κοινωνικά οφέλη για την περιοχή ευθύνης της Δ.Ε.Υ.Α. Λαμίας.

Η υλοποίηση και η λειτουργία της Μονάδας Επαναχρησιμοποίησης Υγρών Αποβλήτων βασίστηκε στη συντονισμένη συμμετοχή του ανθρώπινου δυναμικού της Δ.Ε.Υ.Α. Λαμίας. Εργαζόμενοι από τις τεχνικές, διοικητικές και λειτουργικές υπηρεσίες της Επιχείρησης συνέβαλαν στον σχεδιασμό, την παρακολούθηση της κατασκευής, καθώς και στην καθημερινή λειτουργία και συντήρηση της μονάδας.

Ειδικότερα, συμμετείχαν στελέχη και τεχνικό προσωπικό με αρμοδιότητες στη λειτουργία της Εγκατάστασης Επεξεργασίας Λυμάτων, στον έλεγχο της ποιότητας του ανακτημένου νερού, στη συντήρηση του ηλεκτρομηχανολογικού εξοπλισμού, στην περιβαλλοντική παρακολούθηση και στη διασφάλιση της συμμόρφωσης με το ισχύον κανονιστικό πλαίσιο.

Η επιτυχία του έργου βασίζεται στην τεχνογνωσία, την εμπειρία και τη συνεχή εκπαίδευση του προσωπικού της Δ.Ε.Υ.Α. Λαμίας, το οποίο διασφαλίζει την ασφαλή και αποδοτική λειτουργία της μονάδας προς όφελος της τοπικής κοινωνίας και του περιβάλλοντος.

Λόγω του εξειδικευμένου χαρακτήρα της υποδομής και των απαιτήσεων που αφορούν την ασφαλή και αποτελεσματική υλοποίηση και λειτουργία της, το έργο υλοποιήθηκε με τη συμβολή εξειδικευμένου επιστημονικού και τεχνικού προσωπικού, διαθέτοντας τα απαραίτητα επαγγελματικά προσόντα και αρμοδιότητες. Ως εκ τούτου, δεν προβλέφθηκε συμμετοχή εθελοντών στη φάση κατασκευής ή στη λειτουργία της μονάδας.

Ο τόπος δράσης του έργου βρίσκεται στη Ροδίτσα Λαμίας, στην Περιφερειακή Ενότητα Φθιώτιδας της Περιφέρειας Στερεάς Ελλάδας, όπου λειτουργεί η Εγκατάσταση Επεξεργασίας Λυμάτων (Ε.Ε.Λ.) Λαμίας και εντός αυτής η Μονάδα Επαναχρησιμοποίησης Υγρών Αποβλήτων (Μ.Ε.Υ.Α.).

Η περιοχή αποτελεί σημαντική υποδομή περιβαλλοντικής διαχείρισης για την ευρύτερη περιοχή της Λαμίας, καθώς μέσω της Μονάδας πραγματοποιείται η επεξεργασία και αξιοποίηση των επεξεργασμένων αστικών λυμάτων με στόχο την παραγωγή ανακτημένου νερού υψηλής ποιότητας για αρδευτική χρήση.

Η χωροθέτηση της Μ.Ε.Υ.Α. στη Ροδίτσα Λαμίας επιτρέπει τη σύνδεση της εγκατάστασης με τον αγροτικό χαρακτήρα της περιοχής, υποστηρίζοντας τη βιώσιμη διαχείριση των υδατικών πόρων, την προστασία του φυσικού περιβάλλοντος και την ενίσχυση της τοπικής αγροτικής παραγωγής.

Η λειτουργία της Μονάδας Επαναχρησιμοποίησης Υγρών Αποβλήτων (Μ.Ε.Υ.Α.) στη Ροδίτσα Λαμίας συμβάλλει ουσιαστικά στη βιώσιμη διαχείριση των υδατικών πόρων και στη δημιουργία περιβαλλοντικών, κοινωνικών και οικονομικών οφελών για την τοπική κοινωνία.

Η δράση απευθύνεται κυρίως στους κατοίκους της περιοχής, στον αγροτικό πληθυσμό και στους παραγωγούς της ευρύτερης περιοχής της Λαμίας, οι οποίοι επωφελούνται από τη διαθεσιμότητα μιας εναλλακτικής και βιώσιμης πηγής αρδευτικού νερού. Παράλληλα, το έργο έχει θετική επίδραση στο σύνολο της τοπικής κοινωνίας μέσω της προστασίας του περιβάλλοντος, της μείωσης της ρύπανσης και της ενίσχυσης της περιβαλλοντικής συνείδησης.

Επιπλέον, η Μονάδα αποτελεί παράδειγμα εφαρμογής των αρχών της κυκλικής οικονομίας, καθώς μετατρέπει ένα παραγόμενο απόβλητο σε έναν αξιοποιήσιμο υδατικό πόρο. Με αυτόν τον τρόπο ενισχύεται η ανθεκτικότητα της περιοχής απέναντι στις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής και δημιουργούνται προϋποθέσεις για μια πιο βιώσιμη και αποδοτική αγροτική ανάπτυξη. 

Ενδεικτικά αναφέρουμε ορισμένα στοιχεία σχετικά με την άρδευση των υφιστάμενων καλλιεργειών του ΤΟΕΒ για το έτος 2024.

Η αρδευτική περίοδος εκτείνεται από τον Μάιο έως και τον Σεπτέμβριο, συνολικής διάρκειας περίπου 150 ημερών. Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία, οι συνολικές εκτιμώμενες ανάγκες άρδευσης των υφιστάμενων καλλιεργειών ανέρχονται σε 10.560.500 m³.

Κατά την ίδια αρδευτική περίοδο, η προβλεπόμενη παραγωγή ανακτημένου νερού προς επαναχρησιμοποίηση για άρδευση ανέρχεται σε 2.100.000 m³, με ημερήσια παραγωγή 14.000 m³/ημέρα, σύμφωνα με τον υπολογισμό:

14.000 m³/ημέρα × 150 ημέρες = 2.100.000 m³.

Η παραγόμενη ποσότητα ανακτημένου νερού αντιστοιχεί σε ποσοστό περίπου 19,89% των συνολικών εκτιμώμενων αρδευτικών αναγκών και, συνεπώς, δύναται να καλύψει περίπου 20% των αναγκών άρδευσης των υφιστάμενων καλλιεργειών του ΤΟΕΒ για το έτος 2024.

Η λειτουργία της Μ.Ε.Υ.Α. συμβάλλει:

• στην ενίσχυση του περιβαλλοντικού και κοινωνικού ρόλου της Δ.Ε.Υ.Α.Λ.,
• στην εφαρμογή των αρχών της κυκλικής οικονομίας και της βιώσιμης ανάπτυξης,
• στη βελτίωση της εικόνας και της αξιοπιστίας του οργανισμού ως φορέα καινοτόμων περιβαλλοντικών λύσεων,
• στη συμμόρφωση με τις σύγχρονες ευρωπαϊκές και εθνικές κατευθύνσεις για την επαναχρησιμοποίηση νερού,
• στη δημιουργία θετικού αποτυπώματος στην τοπική κοινωνία μέσω της υποστήριξης της αγροτικής παραγωγής και της προστασίας του περιβάλλοντος.

Συνολικά, το έργο ενισχύει τη λειτουργική αποτελεσματικότητα, την περιβαλλοντική υπευθυνότητα και τη δημόσια αξία της Δ.Ε.Υ.Α.Λ., αναδεικνύοντάς την σε έναν σύγχρονο οργανισμό διαχείρισης υδατικών πόρων.