Πυλώνας ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ
ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ 5. Circular Economy, Διαχείριση Αποβλήτων, Πρόληψη Σπατάλης Τροφίμων

Κυκλική Οικονομία και Ολοκληρωμένη Διαχείριση Αποβλήτων στη ΒΙΟΙΑΤΡΙΚΗ: Από την πρόληψη στη μείωση, την επαναχρησιμοποίηση, την ανακύκλωση και την ανάκτηση

Στόχος της πρωτοβουλίας είναι η εφαρμογή των αρχών της κυκλικής οικονομίας στη λειτουργία του Ομίλου, με έμφαση στην πρόληψη και μείωση των αποβλήτων στην πηγή, την επαναχρησιμοποίηση και παράταση του κύκλου ζωής του ιατροτεχνολογικού εξοπλισμού, την ανακύκλωση και ανάκτηση υλικών και την ασφαλή διαχείριση των αποβλήτων που, λόγω της μολυσματικής ή επικίνδυνης φύσης τους, δεν μπορούν να ανακυκλωθούν.

Η πρωτοβουλία αφορά το σύνολο των εργαζομένων και των μονάδων του Ομίλου, ενώ δημιουργεί ευρύτερο περιβαλλοντικό όφελος για την κοινωνία μέσω της μείωσης της κατανάλωσης φυσικών πόρων, της πρόληψης δημιουργίας αποβλήτων και της υπεύθυνης διαχείρισης των παραγόμενων αποβλήτων.

Η πρωτοβουλία εφαρμόζεται σε συνεχή βάση, με τις επιμέρους δράσεις πρόληψης αποβλήτων, κυκλικής διαχείρισης εξοπλισμού, ανακύκλωσης και ανάκτησης να υλοποιούνται καθ’ όλη τη διάρκεια του 2025 και να συνεχίζονται ως μέρος της περιβαλλοντικής στρατηγικής του Ομίλου.

Η κυκλική οικονομία στον τομέα της υγείας αποτελεί ιδιαίτερη πρόκληση, καθώς η παροχή ασφαλών και ποιοτικών υπηρεσιών υγείας συνδέεται με σημαντική κατανάλωση αναλώσιμων υλικών και με την παραγωγή διαφορετικών ρευμάτων αποβλήτων. Παράλληλα, σημαντικό μέρος των αποβλήτων που προκύπτουν από αιμοληψίες, εργαστηριακές εξετάσεις και ιατρικές πράξεις είναι μολυσματικού χαρακτήρα, καθώς έχει έρθει σε επαφή με αίμα ή άλλα βιολογικά υλικά. Ως εκ τούτου, δεν μπορεί να οδηγηθεί σε συμβατική ανακύκλωση ή επαναχρησιμοποίηση, καθώς προτεραιότητα αποτελεί η προστασία της δημόσιας υγείας και η βιοασφάλεια.

Για τη ΒΙΟΙΑΤΡΙΚΗ, επομένως, η κυκλική οικονομία ξεκινά πριν ακόμη δημιουργηθεί το απόβλητο. Η στρατηγική της βασίζεται στην ιεράρχηση των επιλογών διαχείρισης: πρώτα η πρόληψη και η μείωση της κατανάλωσης, στη συνέχεια η παράταση του κύκλου ζωής και η επαναχρησιμοποίηση, η ανακατασκευή, η ανακύκλωση και η ανάκτηση πόρων και, μόνο όπου αυτό δεν είναι τεχνικά ή υγειονομικά εφικτό, η ασφαλής τελική διάθεση.

Στο πλαίσιο αυτό, εφαρμόζεται ολοκληρωμένη προσέγγιση κυκλικής διαχείρισης τόσο στα απόβλητα όσο και στον ιατροτεχνολογικό και βιοϊατρικό εξοπλισμό. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην πρόληψη της δημιουργίας αποβλήτων στην πηγή. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η αντικατάσταση των σωληναρίων αιμοληψίας 8 ml με σωληνάρια 5 ml VACUTAINER, επιτυγχάνοντας 37,5% μείωση του όγκου του σωληναρίου και της απαιτούμενης ποσότητας πλαστικού ανά σωληνάριο. Η παρέμβαση αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς τα συγκεκριμένα υλικά, μετά τη χρήση τους, αποτελούν μολυσματικά απόβλητα και δεν μπορούν να ανακυκλωθούν με συμβατικές μεθόδους. Συνεπώς, η μείωση στην πηγή σημαίνει ταυτόχρονα λιγότερη κατανάλωση φυσικών πόρων και λιγότερο μολυσματικό απόβλητο προς διαχείριση. Με 18.315.927 εργαστηριακές εξετάσεις, αντιλαμβανόμαστε πλήρως ότι ακόμη και μια μικρή βελτίωση σε ένα καθημερινά χρησιμοποιούμενο υλικό μπορεί, όταν εφαρμόζεται σε μεγάλη κλίμακα, να μεταφραστεί σε ουσιαστικό περιβαλλοντικό όφελος.

Η επιλογή μικρότερου όγκου σωληναρίων, όπου αυτό είναι επιστημονικά και λειτουργικά εφικτό, αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα ενσωμάτωσης της πρόληψης δημιουργίας αποβλήτων και της αποδοτικότερης χρήσης φυσικών πόρων στις ίδιες τις βασικές λειτουργικές διαδικασίες του Ομίλου.

Παράλληλα, ο Όμιλος εφαρμόζει κυκλική διαχείριση του ιατροτεχνολογικού εξοπλισμού, αντιμετωπίζοντας τον εξοπλισμό που αντικαθίσταται όχι ως απόβλητο, αλλά ως πόρο που μπορεί να διατηρήσει την αξία του. Το 2025, 176 μηχανήματα εντάχθηκαν σε διαδικασίες κυκλικής αξιοποίησης, μεταξύ άλλων μέσω επιστροφής στους κατασκευαστές για ανακατασκευή ή επαναχρησιμοποίηση, ανακύκλωσης και μεταπώλησης.  Συγκεκριμένα, 141 μηχανήματα επιστράφηκαν στους κατασκευαστές για ανακατασκευή ή επαναχρησιμοποίηση, 19 μηχανήματα ανακυκλώθηκαν μέσω αδειοδοτημένων συστημάτων διαχείρισης και 16 μηχανήματα αξιοποιήθηκαν μέσω μεταπώλησης, παρατείνοντας τον κύκλο ζωής τους και περιορίζοντας σημαντικά τα απόβλητα ηλεκτρικού και ηλεκτρονικού εξοπλισμού. Η προσέγγιση αυτή αποδεικνύει ότι ο τεχνολογικός εκσυγχρονισμός μπορεί να συμβαδίζει με την υπεύθυνη διαχείριση των πόρων και τη βιώσιμη ανάπτυξη.  Με τον τρόπο αυτό παρατείνεται ο κύκλος ζωής του εξοπλισμού, περιορίζεται η παραγωγή ΑΗΗΕ και αποφεύγεται η άσκοπη κατανάλωση πρώτων υλών για την αντικατάσταση εξοπλισμού που μπορεί να αξιοποιηθεί εκ νέου.

Σε επίπεδο συνολικής διαχείρισης αποβλήτων, το 2025 καταγράφηκαν 421,1 τόνοι αποβλήτων, εκ των οποίων 12,8 τόνοι εκτράπηκαν από την τελική διάθεση μέσω ανακύκλωσης και άλλων εργασιών ανάκτησης. Συγκεκριμένα, 6,3 τόνοι οδηγήθηκαν σε ανακύκλωση, ενώ 6,6 τόνοι σε άλλες εργασίες ανάκτησης. Για τα απόβλητα που, λόγω της φύσης τους, δεν μπορούν να ανακτηθούν, εφαρμόζεται ασφαλής και ελεγχόμενη τελική διαχείριση μέσω εξειδικευμένων και αδειοδοτημένων διαδικασιών.

Η πρωτοβουλία ενσωματώνει έτσι την κυκλική οικονομία στην καθημερινή λειτουργία του Ομίλου, μετατοπίζοντας το μοντέλο από το παραδοσιακό «χρήση → απόρριψη» σε ένα μοντέλο «πρόληψη → μείωση → επαναχρησιμοποίηση → ανακατασκευή → ανακύκλωση → ανάκτηση → ασφαλής διάθεση».

Η καινοτομία της προσέγγισης έγκειται ακριβώς στην προσαρμογή των αρχών της κυκλικής οικονομίας στις ιδιαιτερότητες της υγειονομικής δραστηριότητας: όπου η ανακύκλωση δεν είναι ασφαλής, μειώνουμε το απόβλητο· όπου ο εξοπλισμός μπορεί να συνεχίσει να αξιοποιείται, παρατείνουμε τον κύκλο ζωής του· και όπου τα υλικά μπορούν να ανακτηθούν με ασφάλεια, τα επιστρέφουμε στον κύκλο.

Έτσι, η ΒΙΟΙΑΤΡΙΚΗ μετατρέπει την κυκλική οικονομία από μία γενική περιβαλλοντική αρχή σε μετρήσιμη πρακτική λειτουργίας, με συγκεκριμένες παρεμβάσεις, ποσοτικούς στόχους και καταγεγραμμένα αποτελέσματα.

Η πρωτοβουλία υλοποιείται σε συνεργασία με αδειοδοτημένους συνεργάτες διαχείρισης και αξιοποίησης αποβλήτων, καθώς και με κατασκευαστές/προμηθευτές ιατροτεχνολογικού εξοπλισμού για την επιστροφή, ανακατασκευή, επαναχρησιμοποίηση και ανακύκλωση εξοπλισμού που ολοκληρώνει τον κύκλο χρήσης του στον Όμιλο.

Η εφαρμογή της κυκλικής διαχείρισης απαιτεί τη συμμετοχή των εργαζομένων στις καθημερινές διαδικασίες χρήσης υλικών, πρόληψης αποβλήτων, ορθού διαχωρισμού και ασφαλούς διαχείρισης. Η περιβαλλοντική κουλτούρα ενισχύεται μέσω της εκπαίδευσης του ανθρώπινου δυναμικού. Το 2025 πραγματοποιήθηκαν συνολικά 17.113 ώρες εκπαίδευσης στον Όμιλο.

Η πρωτοβουλία είχε μετρήσιμα περιβαλλοντικά αποτελέσματα το 2025:

  • 421,1 t συνολικά παραγόμενα απόβλητα.
  • 12,8 t αποβλήτων εκτράπηκαν από την τελική διάθεση.
  • 6,3 t οδηγήθηκαν σε ανακύκλωση.
  • 6,6 t οδηγήθηκαν σε άλλες εργασίες ανάκτησης.
  • 176 μηχανήματα εντάχθηκαν σε διαδικασίες κυκλικής διαχείρισης.
  • 141 μηχανήματα επιστράφηκαν στους κατασκευαστές για ανακατασκευή/επαναχρησιμοποίηση.
  • 19 μηχανήματα οδηγήθηκαν σε ανακύκλωση.
  • 16 μηχανήματα αξιοποιήθηκαν μέσω μεταπώλησης.
  • 37,5% μείωση του όγκου των σωληναρίων αιμοληψίας μέσω της μετάβασης από 8 ml σε 5 ml.
  • 18.315.927 εργαστηριακές εξετάσεις πραγματοποιήθηκαν ετησίως με την εφαρμογή των πρακτικών πρόληψης και ορθής διαχείρισης αποβλήτων.

Η δράση συμβάλλει στη μείωση της κατανάλωσης πλαστικού και φυσικών πόρων, στην πρόληψη δημιουργίας μολυσματικών αποβλήτων και στη διατήρηση υλικών και εξοπλισμού σε κύκλο αξιοποίησης για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα.

Η πρωτοβουλία ενισχύει τη βιώσιμη και αποδοτική λειτουργία του Ομίλου, μειώνοντας την κατανάλωση πρώτων υλών και την παραγωγή αποβλήτων στην πηγή, παρατείνοντας τον κύκλο ζωής του ιατροτεχνολογικού εξοπλισμού και αυξάνοντας την ποσότητα αποβλήτων που οδηγείται σε ανακύκλωση ή ανάκτηση αντί τελικής διάθεσης.

Παράλληλα, ενισχύεται η περιβαλλοντική συμμόρφωση, η ορθολογική διαχείριση πόρων και η περιβαλλοντική κουλτούρα των εργαζομένων. Η προσέγγιση ενσωματώνει την κυκλική οικονομία στην καθημερινή λειτουργία ενός οργανισμού που πραγματοποιεί περισσότερες από 18,3 εκατομμύρια εργαστηριακές εξετάσεις και 2 εκατομμύρια απεικονιστικές εξετάσεις ετησίως.