|
||||
|---|---|---|---|---|
| Πυλώνας | ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ | |||
| ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ | 10. Sustainable Building | |||
ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΥΔΡΕΥΣΗΣ ΑΠΟΧΕΤΕΥΣΗΣ ΛΑΜΙΑΣ |
||||
| ΒΙΟΚΛΙΜΑΤΙΚΟ ΚΤΙΡΙΟ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗΣ ΥΔΡΕΥΣΗΣ ΑΠΟΧΕΤΕΥΣΗΣ ΛΑΜΙΑΣ | ||||
|
Στόχος της πρωτοβουλίας είναι η δημιουργία ενός σύγχρονου δημόσιου κτιρίου που ενσωματώνει τις αρχές του βιοκλιματικού σχεδιασμού και της ενεργειακής αποδοτικότητας, προσφέροντας υψηλής ποιότητας συνθήκες εργασίας και εξυπηρέτησης των πολιτών. Παράλληλα, επιδιώκεται η μείωση της κατανάλωσης ενέργειας και των περιβαλλοντικών επιπτώσεων της λειτουργίας του κτιρίου, η μείωση του λειτουργικού κόστους της εταιρείας, η ορθολογική αξιοποίηση των φυσικών πόρων και η ανάδειξη ενός προτύπου βιώσιμης δημόσιας υποδομής που μπορεί να λειτουργήσει ως σημείο αναφοράς για αντίστοιχα έργα της τοπικής αυτοδιοίκησης και του δημόσιου τομέα. |
||||
|
Το έργο της κατασκευής του Βιοκλιματικού Κτιρίου της Δημοτικής Επιχείρησης Ύδρευσης Αποχέτευσης Λαμίας απευθύνεται στους πολίτες και τους χρήστες των υπηρεσιών της Δ.Ε.Υ.Α. Λαμίας, στους εργαζομένους της επιχείρησης και, ευρύτερα, στην τοπική κοινωνία. Μέσω της δημιουργίας ενός σύγχρονου, ενεργειακά αποδοτικού δημόσιου κτιρίου, συμβάλλει στη βελτίωση της ποιότητας των παρεχόμενων υπηρεσιών, στη μείωση του περιβαλλοντικού αποτυπώματος και στην προώθηση των αρχών της βιώσιμης ανάπτυξης. Παράλληλα, αποτελεί παράδειγμα καλής πρακτικής για την τοπική αυτοδιοίκηση, τους δημόσιους οργανισμούς και την τεχνική κοινότητα, αναδεικνύοντας τις δυνατότητες εφαρμογής του βιοκλιματικού σχεδιασμού και της ενεργειακής αποδοτικότητας σε δημόσιες υποδομές. Η εμπειρία από τον σχεδιασμό και την υλοποίηση του έργου μπορεί να αξιοποιηθεί ως σημείο αναφοράς και σε αντίστοιχες μελλοντικές παρεμβάσεις, συμβάλλοντας σταδιακά στη διάδοση βιώσιμων πρακτικών στον δημόσιο τομέα. |
||||
| Η μελέτη του έργου εκπονήθηκε κατά την περίοδο 2005–2006, με στόχο τη δημιουργία ενός πρότυπου βιοκλιματικού διοικητικού κτιρίου που θα συνδύαζε υψηλή αρχιτεκτονική ποιότητα, ενεργειακή αποδοτικότητα και λειτουργικότητα. Η κατασκευή του υλοποιήθηκε την περίοδο 2010–2016, με ιδιαίτερη έμφαση στην πιστή εφαρμογή των αρχών του βιοκλιματικού σχεδιασμού, στην αξιοποίηση καινοτόμων τεχνολογιών και στη διασφάλιση υψηλής ποιότητας κατασκευής. Το έργο ολοκληρώθηκε και τέθηκε σε πλήρη λειτουργία το 2017 και, έκτοτε, λειτουργεί αδιάλειπτα ως η έδρα της Δημοτικής Επιχείρησης Ύδρευσης Αποχέτευσης Λαμίας (Δ.Ε.Υ.Α.Λ.), επιβεβαιώνοντας στην πράξη την επιτυχή επίτευξη των αρχικών στόχων του σχεδιασμού. Η μακρόχρονη και απρόσκοπτη λειτουργία του αποδεικνύει τη διαχρονική αξία των σχεδιαστικών επιλογών, την υψηλή ενεργειακή και περιβαλλοντική του απόδοση και τη συμβολή του στη δημιουργία ενός σύγχρονου, ποιοτικού και βιώσιμου δημόσιου κτιρίου. |
||||
|
Η κατασκευή του νέου κτιρίου της Δημοτικής Επιχείρησης Ύδρευσης Αποχέτευσης Λαμίας αποτελεί ένα σημαντικό έργο υποδομής, που έρχεται να ενισχύσει ουσιαστικά τη λειτουργία και την αποδοτικότητα της επιχείρησης. Με συνολικό προϋπολογισμό 5.104.500€ και χρηματοδότηση από το ΕΣΠΑ, στο πλαίσιο του Επιχειρησιακού Προγράμματος «Περιβάλλον – Αειφόρος Ανάπτυξη» (MIS: 448022), το έργο εντάσσεται σε μια ευρύτερη στρατηγική για τη βιώσιμη ανάπτυξη και την αναβάθμιση των δημόσιων υπηρεσιών. Το νέο κτίριο στεγάζει τη Διοίκηση καθώς και τις υπόλοιπες λειτουργίες της επιχείρησης, προσφέροντας έναν σύγχρονο, λειτουργικό και ενεργειακά αποδοτικό χώρο εργασίας. Το οικόπεδο βρίσκεται στο ανατολικό άκρο της πόλης, πάνω στον κύριο οδικό κόμβο εισόδου της. Η ενσωμάτωση των αρχών του βιοκλιματικού σχεδιασμού για ενεργειακή αυτάρκεια και μείωση του ενεργειακού αποτυπώματος του κτιρίου έγινε με ιδιαίτερη έμφαση, συμπεριλαμβάνοντας την εκμετάλλευση του γεωθερμικού πεδίου του υπεδάφους και την τοποθέτηση φωτοβολταϊκών κυψελών στα υαλοστάσια και στις στέγες των όψεων. Ο έντονος διάλογος μεταξύ πλήρων και κενών, αυξάνει τον ζωτικό όγκο του κτιρίου, υπογραμμίζοντας το δημόσιο χαρακτήρα του και συντελεί στη δημιουργία ενός διάτρητου κτιρίου με ρευστή και ρυθμική μορφή. Η εφαρμογή των κάθετων και οριζόντιων σχεδιαστικών αξόνων γίνεται ιδιαίτερα εμφανής, ενισχύοντας την κατάτμηση των όγκων, δημιουργώντας κενά και φυγές, συντελώντας στη διαπερατότητα της κτιριακής μάζας. Το βιοκλιματικό κτήριο της Δ.Ε.Υ.Α. Λαμίας, με την χρήση του αβαθούς συστήματος γεωθερμίας μήκους 10 χιλιομέτρων, την κάλυψη της οροφής του με φωτοβολταϊκα πάνελ, την τοποθέτηση ειδικών υαλοπινάκων με προσαρμοσμένες φωτοβολταϊκές κυψέλες, καθώς και με τον κατάλληλο βιοκλιματικό σχεδιασμό, αποτελεί το μοναδικό δημόσιο κτήριο της Ελλάδος με σχεδόν μηδενικό κόστος λειτουργίας και ένα από τα ελάχιστα κτήρια της χώρας που έχει καταφέρει να εκμεταλλευτεί σε τόσο μεγάλο βαθμό τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας μειώνοντας δραστικά το οικολογικό του αποτύπωμα. Ο υπαίθριος χώρος του αιθρίου, οργανώνεται με πλακόστρωτα, καθιστικά, υδάτινες επιφάνειες και καταρράκτες και προσφέρεται για αναψυχή και υπαίθριες κοινωνικές δραστηριότητες. Ταυτόχρονα, συντελεί στη δημιουργία ευνοϊκού μικροκλίματος για το δροσισμό του κτιρίου τους θερινούς μήνες. Το κτίριο, παράλληλα με την κάλυψη των αναγκών της υπηρεσίας, δίνει χώρο για κοινωνικές και πολιτιστικές δραστηριότητες στους κατοίκους της πόλης. Έχει ήδη φιλοξενήσει δύο φορές το διεθνές συνέδριο διάδοσης ιδεών TEDxLamia, τον τριήμερο διαγωνισμό επιχειρηματικότητας και καινοτομίας Central Hackathon, καθώς και πληθώρα συνεδρίων και ομιλιών. Στόχος της πρωτοβουλίας είναι το κτίριο να λειτουργεί όχι μόνο ως ένας σύγχρονος και ενεργειακά αποδοτικός χώρος εργασίας, αλλά και ως ένας ανοιχτός χώρος που συνδέει τη Δ.Ε.Υ.Α. Λαμίας με την ευρύτερη κοινωνία. Η δυνατότητα φιλοξενίας πολιτιστικών, εκπαιδευτικών, κοινωνικών και άλλων δράσεων ενισχύει τον δημόσιο χαρακτήρα του κτιρίου και δημιουργεί έναν χώρο συνάντησης, επικοινωνίας και ανταλλαγής ιδεών προς όφελος της τοπικής κοινωνίας. Πιο συγκεκριμένα, ο βιοκλιματικός σχεδιασμός του κτιρίου βασίζεται στις ακόλουθες στρατηγικές: • Η αξιοποίηση του γεωθερμικού πεδίου του υπεδάφους στο σύνολο του οικοπέδου αποτελεί ένα ιδιαίτερα καινοτόμο στοιχείο του σχεδιασμού, επιτρέποντας την κάλυψη του μεγαλύτερου τμήματος του φορτίου θέρμανσης και ψύξης του νέου κτιρίου μέσω της αξιοποίησης ενός διαθέσιμου φυσικού ενεργειακού πόρου. • Τοποθέτηση φωτοβολταϊκών κυψελών στις στέγες και στα υαλοστάσια των όψεων, εκτός της βορινής, για κάλυψη μέρους των αναγκών σε ηλεκτρική ενέργεια. • Διαμόρφωση ευνοϊκού μικροκλίματος με τη δημιουργία αίθριου, στο οποίο γίνεται χρήση πρασίνου, καθώς και κατασκευή επιφανειών νερού, με δεξαμενή και καταρράκτη, που λειτουργούν ως στοιχεία δροσισμού του υπαίθριου χώρου. • Διαμόρφωση του σχήματος και χωροθέτηση της οικοδομής, ώστε να εξασφαλίζεται ο φυσικός φωτισμός των χώρων εργασίας και συγχρόνως να διατηρείται το ενεργειακό φορτίο θέρμανσης και ψύξης όσο το δυνατόν χαμηλότερο. • Σκίαση των ανοιγμάτων για αποτελεσματική ηλιοπροστασία και μείωση του φορτίου ψύξης. Οριζόντιες περσίδες σκίασης τοποθετήθηκαν μόνο στη νότια όψη της νοτιοανατολικής γωνίας του κεντρικού τμήματος του κτιρίου. Η σκίαση των ανοιγμάτων των ανατολικών και δυτικών όψεων δεν είναι απαραίτητη λόγω της χρήσης των φωτοβολταικών υαλοπινάκων. Αυτοί οι υαλοπίνακες παρέχουν διαφάνεια περίπου 20%, έτσι ώστε να μην χρειάζεται περαιτέρω σκίαση. Μόνο στις θέσεις που χρησιμοποιούνται διαφανείς υαλοπίνακες τοποθετούνται στόρια για την αποφυγή υπερθέρμανσης στο εσωτερικό του κτιρίου κατά τους θερινούς μήνες. • Μεγιστοποίηση της χρήσης του φυσικού φωτισμού. • Προστασία του κελύφους με ενισχυμένη θερμομόνωση εσωτερικά και χρήση υαλοπινάκων με χαμηλό συντελεστή U. Πιο συγκεκριμένα οι όψεις του κτιρίου περιλαμβάνουν στοιχεία από εμφανές οπλισμένο σκυρόδεμα και υαλοπίνακες με ενσωματωμένη μεμβράνη φωτοβολταϊκών κυψελών, σε πλαίσιο αλουμινίου με θερμοδιακοπή. Οι υαλοπίνακες είναι τριπλοί, χαμηλής εκπεμπτικότητας (low-e), με συντελεστή θερμοπερατότητας Ug=1,2 W/(m2·K). Τα στοιχεία από εμφανές οπλισμένο σκυρόδεμα φέρουν εσωτερικά μόνωση με πλάκες πετροβάμβακα, πάχους 10 cm, και δείκτη θερμικής αγωγιμότητας λ=0,035 W/(m·K). • Εκμετάλλευση του άμεσου ηλιακού κέρδους μέσω των παραθύρων για τη μείωση των αναγκών σε θέρμανση το χειμώνα. • Σημαντική συνιστώσα του φορτίου θέρμανσης και ψύξης είναι η έντονη εναλλαγή του αέρα λόγω της συχνότατης χρήσης των θυρών εισόδου και κυρίως της κεντρικής, απ’ όπου εισέρχεται και το κοινό. • Εκμετάλλευση της δυνατότητας αερισμού των χώρων –κυρίως τη νύχτα για τη μείωση του φορτίου ψύξης. Σχετικά με τις ηλεκτρομηχανολογικές εγκαταστάσεις του βιοκλιματικού κτιρίου: Ψύξη – θέρμανση: Η ψύξη – θέρμανση του κτιρίου επιτυγχάνεται μέσω δύο γεωθερμικών αντλιών 140 kW η καθεμία, οι οποίες τροφοδοτούνται από γεωενναλάκτη οριζόντιας στρώσης, που έχει τοποθετηθεί σ’ όλη σχεδόν την έκταση του περιβάλλoντος χώρου. Στα γραφεία η ψύξη – θέρμανση γίνεται μέσω συστημάτων μεταφοράς θερμότητας με ανεμιστήρα (fan-coils) οροφής ή τοίχου και τα οποία τροφοδοτούνται μέσω δισωλήνιου συστήματος από τις γεωθερμικές αντλίες. Για την ανανέωση του αέρα στους χώρους χρησιμοποιούνται μονάδες προκλιματισμένου αέρα, οι οποίες και αυτές τροφοδοτούνται από τις γεωθερμικές αντλίες. Στην αίθουσα εκδηλώσεων χρησιμοποιείται κλιματιστική μονάδα και μέσω αεραγωγών στην οροφή και χαμηλά γίνεται ο κλιματισμός της αίθουσας. Υπάρχει πλήρης ανεξαρτησία στα συστήματα ψύξης – θέρμανσης ανάλογα με τη χρήση τους (γραφεία, αίθουσα συσκέψεων, αίθουσα εκδηλώσεων και ταμεία) με σκοπό τη μεγαλύτερη εξοικονόμηση ενέργειας στη λειτουργία των γεωθερμικών αντλιών και των κυκλοφορητών. Φωτισμός Για το φωτισμό του κτιρίου χρησιμοποιήθηκαν λαμπτήρες φωτοδιόδων. Η επιλογή των λαμπτήρων έγινε έτσι, ώστε να επιτευχτεί η σωστή στάθμη φωτισμού στους διάφορους χώρους, καθώς και η σωστή ανάδειξη του κτιρίου στον εξωτερικό χώρο. Με την επιλογή των λαμπτήρων φωτοδιόδων επιτυγχάνεται εξοικονόμηση ενέργειας στην κατανάλωση για το φωτισμό που φτάνει συνολικά έως και το 60%. Φωτοβολταϊκό σύστημα – Net metering Στο κτίριο έχει τοποθετηθεί φωτοβολταϊκό σύστημα ισχύος 114 kW. Το σύστημα αποτελείται από δύο επί μέρους συστήματα 90 kW στη στέγη του κτιρίου και 24 kW στα υαλοπετάσματα των όψεων. Σε επιλεγμένα σημεία του κτιρίου με σωστό προσανατολισμό έχουν τοποθετηθεί υαλοπίνακες που έχουν ενσωματωμένα φωτοβολταϊκά πλαίσια. Στο υπόγειο του κτιρίου έχουν τοποθετηθεί 7 μετατροπείς συχνότητας (inverters) και οι κεντρικοί ηλεκτρικοί πίνακες. Η εκτιμώμενη παραγόμενη ενέργεια του φωτοβολταϊκού συστήματος καλύπτει σχεδόν 100% τις ανάγκες του κτιρίου σε ηλεκτρική ενέργεια. Σύστημα διαχείρισης κτιρίου (BMS) Στο κτίριο έχει τοποθετηθεί κεντρικό σύστημα διαχείρισης, το οποίο ελέγχει όλα τα νευραλγικά συστήματα του κτιρίου, με σκοπό αφενός τον κεντρικό έλεγχο του κτιρίου και αφετέρου τη μεγαλύτερη εξοικονόμηση ενέργειας κατά τη λειτουργία του κτιρίου. Από την πρώτη στιγμή, το εμβληματικό αυτό κτήριο τράβηξε το ενδιαφέρον του τόπου, καθώς επίσης του εθνικού και του διεθνούς αρχιτεκτονικού κόσμου. Έχει ήδη δημοσιευτεί σε πληθώρα αρχιτεκτονικών περιοδικών στο Hong Kong, στο Εκουαδόρ και στη Νότιο Κορέα, ενώ έχει επίσης αποσπάσει το βραβείο ενός από τα 10 καλύτερα αρχιτεκτονικά έργα της Ελλάδας από το περιοδικό ΔΟΜΕΣ στα “ΒΡΑΒΕΙΑ 2017”. |
||||
Η αρχιτεκτονική μελέτη του έργου εκπονήθηκε από το VTria Architects, με επικεφαλής τον αρχιτέκτονα Βασίλη Τριανταφύλλου και συνεργάτες τους αρχιτέκτονες Ιφιγένεια Τριανταφύλλου και Δημήτρη Τριανταφύλλου. Τη στατική μελέτη ανέλαβε ο πολιτικός μηχανικός Νίκος Παπαδόπουλος, ενώ τη μελέτη των ηλεκτρομηχανολογικών εγκαταστάσεων ο ηλεκτρολόγος μηχανικός Γιάννης Αποστόλου. Η κατασκευή του έργου υλοποιήθηκε από τις εταιρείες Τζώρτζης Α.ΤΕ.Β.Ε. και Lantern Construction S.Α. |
||||
| Η υλοποίηση του έργου πραγματοποιήθηκε από εξειδικευμένους μελετητές, μηχανικούς και αναδόχους, στο πλαίσιο δημόσιας χρηματοδότησης και των προβλεπόμενων διαδικασιών. Δεν υπήρξε συμμετοχή εθελοντών. Οι εργαζόμενοι της Δ.Ε.Υ.Α. Λαμίας αποτελούν τους βασικούς χρήστες και ωφελούμενους της νέας υποδομής, καθώς το σύνολο του ανθρώπινου δυναμικού της επιχείρησης χρησιμοποιεί και αλληλεπιδρά με το νέο κτίριο σε καθημερινή βάση. Παράλληλα, το κτίριο απευθύνεται στους πολίτες και χρήστες των υπηρεσιών της Δ.Ε.Υ.Α. Λαμίας, οι οποίοι εξυπηρετούνται σε έναν σύγχρονο, λειτουργικό και φιλόξενο χώρο. Η νέα υποδομή σχεδιάστηκε με στόχο τη βελτίωση των συνθηκών εργασίας, τη διευκόλυνση της καθημερινής λειτουργίας και την ενίσχυση της ποιότητας των παρεχόμενων υπηρεσιών προς το κοινό. |
||||
Το έργο υλοποιήθηκε στη Λαμία, στην Περιφερειακή Ενότητα Φθιώτιδας της Περιφέρειας Στερεάς Ελλάδας. Το Βιοκλιματικό Κτίριο στεγάζει τη Δημοτική Επιχείρηση Ύδρευσης Αποχέτευσης Λαμίας (Δ.Ε.Υ.Α.Λ) και εξυπηρετεί τους κατοίκους της περιοχής ευθύνης της επιχείρησης, αποτελώντας παράλληλα σημείο αναφοράς για την εφαρμογή βιώσιμων πρακτικών στις δημόσιες υποδομές. |
||||
| Η εφαρμογή των αρχών βιοκλιματικού σχεδιασμού και των σύγχρονων τεχνολογιών ενεργειακής αποδοτικότητας στο κτίριο της Δ.Ε.Υ.Α. Λαμίας έχει οδηγήσει σε μετρήσιμα ενεργειακά και περιβαλλοντικά οφέλη. Τα βασικά αποτελέσματα της δράσης αποτυπώνονται στους ακόλουθους δείκτες:
Κοινωνική Επίδραση – Εκπαιδευτικός Χαρακτήρας του Έργου Πέρα από τη λειτουργική και ενεργειακή του αξία, το Βιοκλιματικό Κτίριο της Δ.Ε.Υ.Α. Λαμίας λειτουργεί και ως χώρος ενημέρωσης και περιβαλλοντικής ευαισθητοποίησης της τοπικής κοινωνίας. Σε ετήσια βάση, το κτίριο επισκέπτονται περίπου πέντε σχολικές μονάδες, στο πλαίσιο εκπαιδευτικών επισκέψεων, κατά τις οποίες οι μαθητές έχουν τη δυνατότητα να γνωρίσουν από κοντά τις αρχές του βιοκλιματικού σχεδιασμού, τις πρακτικές ενεργειακής εξοικονόμησης και τη σημασία της βιώσιμης διαχείρισης των φυσικών πόρων. Μέσω των επισκέψεων αυτών, το έργο αποκτά έναν επιπλέον κοινωνικό ρόλο, καθώς συμβάλλει στην ενημέρωση και ευαισθητοποίηση της νέας γενιάς για θέματα προστασίας του περιβάλλοντος, ενεργειακής αποδοτικότητας και κλιματικής αλλαγής. |
||||
Η υλοποίηση του Βιοκλιματικού Κτιρίου της Δ.Ε.Υ.Α. Λαμίας ενίσχυσε σημαντικά τη λειτουργική και ενεργειακή αποδοτικότητα της επιχείρησης, παρέχοντας ένα σύγχρονο διοικητικό κέντρο που συγκεντρώνει τις υπηρεσίες της σε έναν ενιαίο, υψηλών προδιαγραφών χώρο. Η αξιοποίηση του αβαθούς γεωθερμικού πεδίου, του φωτοβολταϊκού συστήματος εγκατεστημένης ισχύος 114 kW, του συστήματος διαχείρισης κτιρίου (BMS) και των βιοκλιματικών αρχών σχεδιασμού έχει ως αποτέλεσμα τη σημαντική μείωση της κατανάλωσης ενέργειας και του λειτουργικού κόστους του κτιρίου. Η παραγόμενη ηλεκτρική ενέργεια από το φωτοβολταϊκό σύστημα καλύπτει σχεδόν το σύνολο των ενεργειακών αναγκών του, ενώ η χρήση γεωθερμίας περιορίζει σημαντικά τις απαιτήσεις για θέρμανση και ψύξη, συμβάλλοντας στη μείωση του περιβαλλοντικού αποτυπώματος της επιχείρησης. Παράλληλα, το έργο αναβάθμισε την εικόνα και την εξωστρέφεια της Δ.Ε.Υ.Α. Λαμίας, καθιερώνοντάς την ως φορέα που επενδύει στην καινοτομία, τη βιώσιμη ανάπτυξη και την περιβαλλοντική υπευθυνότητα. Το κτίριο λειτουργεί πλέον όχι μόνο ως διοικητική υποδομή αλλά και ως χώρος φιλοξενίας συνεδρίων, εκπαιδευτικών δράσεων και εκδηλώσεων, ενισχύοντας τη σύνδεση της επιχείρησης με την τοπική κοινωνία και την επιστημονική κοινότητα. |
||||