Κέντρο Παιδιού και Εφήβου

Σκοπός του προγράμματος ήταν η άμεση ψυχοκοινωνική υποστήριξη και ενδυνάμωση παιδιών που επλήγησαν από τις πυρκαγιές του καλοκαιριού 2025 στη Χίο, καθώς και η πρόληψη μακροχρόνιων επιπτώσεων του τραύματος.

Παράλληλα, επιδιώχθηκε η ενίσχυση της ανθεκτικότητας των παιδιών, η υποστήριξη του σχολικού πλαισίου ως σταθερού φορέα ασφάλειας και η ενεργοποίηση της τοπικής κοινότητας ως δικτύου φροντίδας και αποκατάστασης.

Το πρόγραμμα απευθυνόταν κυρίως σε παιδιά δημοτικού σχολείου που διαμένουν σε πυρόπληκτες και απομακρυσμένες περιοχές της Χίου.
Παράλληλα, περιλάμβανε έμμεση εμπλοκή εκπαιδευτικών, σχολικών κοινοτήτων και οικογενειών, με στόχο την ολιστική υποστήριξη του παιδιού μέσα στο φυσικό του περιβάλλον.

Δεκέμβριος 2025 – Απρίλιος 2026, με προετοιμασία, υλοποίηση βιωματικών παρεμβάσεων σε σχολεία και ολοκλήρωση με ανοιχτή καλλιτεχνική έκθεση στη Βολισσό.

Μετά τις καταστροφικές πυρκαγιές του καλοκαιριού 2025 στη Χίο, το Κέντρο Παιδιού και Εφήβου, με την υποστήριξη του Ιδρύματος Μποδοσάκη, υλοποίησε το «Πρόγραμμα Ψυχοκοινωνικής Στήριξης Πυρόπληκτων Περιοχών Χίου».

Το πρόγραμμα σχεδιάστηκε ως μια ολοκληρωμένη, κοινοτικά βασισμένη παρέμβαση, η οποία υλοποιήθηκε από τον Δεκέμβριο 2025 έως τον Απρίλιο 2026 σε 10 δημοτικά σχολεία.

Μέσα από βιωματικά εργαστήρια τέχνης, αφήγησης, παιχνιδιού και τεχνικών ενσυνειδητότητας, τα παιδιά υποστηρίχθηκαν ώστε να εκφράσουν συναισθήματα φόβου, απώλειας και αβεβαιότητας και να τα μετασχηματίσουν σε δημιουργική έκφραση και αφήγηση.

Καινοτόμο στοιχείο της πρωτοβουλίας αποτέλεσε η μεταφορά της ψυχοκοινωνικής υποστήριξης στο φυσικό περιβάλλον του σχολείου, η ενεργός συμμετοχή των παιδιών ως δημιουργών νοήματος και η σύνδεση ατομικής εμπειρίας με συλλογική έκφραση.

Η δράση κορυφώθηκε με ανοιχτή καλλιτεχνική έκθεση στη Βολισσό, όπου τα έργα των παιδιών παρουσιάστηκαν ως δημόσια αφήγηση ανθεκτικότητας και ελπίδας.

Το πρόγραμμα υλοποιήθηκε σε συνεργασία με το Ίδρυμα Μποδοσάκη, το οποίο υποστήριξε τη χρηματοδότηση και την υλοποίηση της δράσης.

Παράλληλα, υπήρξε στενή συνεργασία με τις σχολικές μονάδες της περιοχής, με τον Προϊστάμενο και τους σχολικούς συμβούλους πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης Χίου , τους εκπαιδευτικούς και τις τοπικές κοινότητες για την αποτελεσματική εφαρμογή του προγράμματος.

Η υλοποίηση του προγράμματος βασίστηκε στην ενεργό συμμετοχή εξειδικευμένων επαγγελματιών ψυχικής υγείας του Κέντρου Παιδιού και Εφήβου, οι οποίοι σχεδίασαν και υλοποίησαν τις παρεμβάσεις στα σχολεία.

Η ομάδα εργάστηκε συστηματικά σε πεδίο, σε 10 σχολικές μονάδες, πραγματοποιώντας βιωματικές δράσεις και υποστηρικτικές παρεμβάσεις σε περισσότερα από 160 παιδιά.

Επιπλέον, υπήρξε υποστηρικτική εμπλοκή εκπαιδευτικών των σχολείων, οι οποίοι συνέβαλαν στη διαμόρφωση ενός ασφαλούς και σταθερού πλαισίου για τα παιδιά.

Πυρόπληκτες και απομακρυσμένες περιοχές της Χίου, με υλοποίηση σε 11 σχολικές μονάδες  και ολοκλήρωση της δράσης με ανοιχτή καλλιτεχνική έκθεση στη Βολισσό.

Το πρόγραμμα είχε ουσιαστικό και πολυεπίπεδο αντίκτυπο τόσο σε ποσοτικό όσο και σε ποιοτικό επίπεδο, ενισχύοντας άμεσα την ψυχοκοινωνική υποστήριξη των παιδιών και έμμεσα των οικογενειών και των τοπικών κοινοτήτων που επλήγησαν από τις πυρκαγιές στη Χίο.

Μετρήσιμα αποτελέσματα:

• Συμμετοχή σε 11 σχολικές μονάδες πυρόπληκτων και απομακρυσμένων περιοχών της Χίου
• Άμεση ωφέλεια σε πάνω από 160 παιδιά
• Υλοποίηση 20+ βιωματικών παρεμβάσεων/εργαστηρίων
• Συμμετοχή και εμπλοκή εκπαιδευτικών και σχολικών κοινοτήτων σε όλες τις φάσεις του προγράμματος
• Διοργάνωση ανοιχτής καλλιτεχνικής έκθεσης στη Βολισσό με έργα των παιδιών

Παράλληλα με την υλοποίηση των παρεμβάσεων, πραγματοποιήθηκε συστηματική καταγραφή της ψυχοκοινωνικής κατάστασης των παιδιών μέσω δομημένων ερωτηματολογίων, με στόχο την αποτύπωση των επιπτώσεων των πυρκαγιών. Χορηγήθηκαν δύο ερωτηματολόγια – ένα σε κάθε παιδί και ένα στην αντίστοιχη οικογένεια – ενισχύοντας την ολιστική κατανόηση των αναγκών και της δυναμικής του οικογενειακού πλαισίου.
Τα δεδομένα που συλλέχθηκαν αξιοποιήθηκαν για την καλύτερη προσαρμογή των παρεμβάσεων και την τεκμηρίωση του αντίκτυπου της δράσης.

Ποιοτική επίδραση:

Το πρόγραμμα συνέβαλε ουσιαστικά στην ενίσχυση της συναισθηματικής έκφρασης και της ψυχικής ανθεκτικότητας των παιδιών. Μέσα από τη συμμετοχή τους σε βιωματικές δράσεις:

• τα παιδιά μπόρεσαν να εκφράσουν συναισθήματα φόβου, απώλειας και ανασφάλειας που παρέμεναν ανείπωτα
• ενισχύθηκε η ικανότητά τους για αναγνώριση και διαχείριση συναισθημάτων
• το τραυματικό βίωμα μετατράπηκε σε δημιουργική έκφραση μέσω τέχνης και αφήγησης
• ενδυναμώθηκε η αίσθηση ασφάλειας μέσα στο σχολικό περιβάλλον

Παράλληλα, παρατηρήθηκε θετική επίδραση στο σχολικό πλαίσιο, καθώς τα σχολεία ενισχύθηκαν ως χώροι υποστήριξης, σταθερότητας και αποδοχής, ενώ ενδυναμώθηκε η σύνδεση μεταξύ σχολείου, οικογένειας και κοινότητας.

Συνολική επίδραση:

Η δράση συνέβαλε στη μείωση του στίγματος γύρω από την ψυχική υγεία και στην ενεργοποίηση της τοπικής κοινωνίας, δημιουργώντας ένα πλαίσιο συλλογικής φροντίδας και ανθεκτικότητας.

Το πρόγραμμα δεν λειτούργησε μόνο ως παρέμβαση αποκατάστασης, αλλά ως διαδικασία ενδυνάμωσης και μακροπρόθεσμης υποστήριξης των παιδιών και της κοινότητας.

Η υλοποίηση του προγράμματος «Από τις στάχτες στην ελπίδα: Ενδυναμώνοντας τα παιδιά της Χίου μετά τις πυρκαγιές» είχε σημαντικά οφέλη για το Κέντρο Παιδιού και Εφήβου, τόσο σε επίπεδο επιχειρησιακής ενίσχυσης όσο και σε επίπεδο θεσμικής και επιστημονικής ανάπτυξης.

Μετρήσιμα/λειτουργικά αποτελέσματα:

Υλοποίηση οργανωμένης παρέμβασης σε 11 σχολικές μονάδες πυρόπληκτων περιοχών της Χίου

Ενεργοποίηση διεπιστημονικής ομάδας επαγγελματιών ψυχικής υγείας σε πεδίο

Ανάπτυξη και εφαρμογή 20+ βιωματικών παρεμβάσεων σε πραγματικές συνθήκες κρίσης

Άμεση συνεργασία με εκπαιδευτικές κοινότητες και τοπικούς φορείς σε επίπεδο υλοποίησης και συντονισμού

Οργανωσιακή ενίσχυση:

Η δράση ενίσχυσε σημαντικά την επιχειρησιακή ετοιμότητα του οργανισμού σε συνθήκες κρίσης και φυσικών καταστροφών, μέσα από την εφαρμογή ενός ευέλικτου και άμεσα προσαρμόσιμου μοντέλου παρέμβασης στο πεδίο.

Παράλληλα, ενδυνάμωσε την ικανότητα του φορέα να σχεδιάζει και να υλοποιεί παρεμβάσεις σε απομακρυσμένες και νησιωτικές περιοχές, αντιμετωπίζοντας πρακτικές προκλήσεις όπως η γεωγραφική διασπορά και η περιορισμένη πρόσβαση σε υπηρεσίες.

Επιστημονική και θεσμική επίδραση:

Το πρόγραμμα συνέβαλε στην περαιτέρω ενίσχυση της επιστημονικής ταυτότητας του Κέντρου Παιδιού και Εφήβου ως φορέα που αναπτύσσει καινοτόμες, κοινοτικά βασισμένες παρεμβάσεις ψυχικής υγείας.

Επιπλέον, ενίσχυσε τη δυνατότητα του οργανισμού να λειτουργεί ως κόμβος συνεργασίας μεταξύ σχολικών μονάδων, οικογενειών και τοπικών κοινοτήτων, προωθώντας ένα ολιστικό μοντέλο φροντίδας.

Μακροπρόθεσμη προστιθέμενη αξία:

Το πρόγραμμα δημιούργησε ένα αναπαραγώγιμο μοντέλο παρέμβασης σε συνθήκες κρίσης, ενισχύοντας τη δυνατότητα του οργανισμού να αξιοποιήσει τη συγκεκριμένη εμπειρία σε μελλοντικά έργα και δράσεις, τόσο σε εθνικό όσο και σε ευρωπαϊκό επίπεδο.